Zakład Słownika Historyczno-Geograficznego Ziem Polskich w Średniowieczu

Kierownik: prof. dr hab. Tomasz Jurek

Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu jest przedsięwzięciem realizowanym w Instytucie Historii PAN od 1958 r. Jego zadaniem jest gromadzenie uporządkowanych informacji źródłowych o poszczególnych miastach, wsiach, osadach i obiektach fizjograficznych. Celem Słownika było w pierwszym rzędzie odtworzenie pełnej sieci osadniczej. Z czasem jednak, w miarę postępu kwerend źródłowych, zakres gromadzonych danych ulegał stałemu poszerzaniu, z położeniem punktu ciężkości na stosunki własnościowe, genealogię szlachecką właścicieli, sprawy kościelne itp. Słownik ukazuje się w tomach (dzielonych dalej na części i zeszyty) odpowiadających poszczególnym województwom i ziemiom staropolskim. Największe znaczenie mają przygotowywane sukcesywnie, obszerne Słowniki województw krakowskiego i poznańskiego. W pewnym sensie Słownik stanowi uporządkowaną geograficznie bazę wszelkich informacji źródłowych na temat późnośredniowiecznej Polski. Większość opublikowanych dotychczas zeszytów Słownika dostępna jest też w edycji elektronicznej (http://www.slownik.ihpan.edu.pl/).

Redaktorami Słownika (i kierownikami Zakładu) byli kolejno profesorowie Karol Buczek (1958–1974), Jerzy Wiśniewski (1975–1983) i Antoni Gąsiorowski (1984–2003), obecnie zaś – Tomasz Jurek.

Zakład dzieli się na trzy pracownie, działające w Poznaniu, Krakowie i Warszawie.