Pracownia Słownika Historyczno-Geograficznego Małopolski

Kierownik: dr Waldemar Bukowski
dr Jacek Laberschek
mgr Michał Schmidt
dr Franciszek Sikora
dr Janusz Szyszka
mgr Patrycja Wiencierz

Kontakt: ul. Sławkowska 17, 31-016 Kraków
tel.: 012 428 64 45
e-mail: shgk@ih.pan.krakow.pl

W pracowni krakowskiej pracuje 6 osób. Podstawowym zadaniem wszystkich członków zespołu jest przygotowywanie haseł słownikowych do słownika krakowskiego, który jest wydawany zbiorowym wysiłkiem w cyklu 2-letnim. W ramach prac słownikowych podjęto także prace nad słownikiem ziem ruskich. Dotychczas zrealizowano w postaci elektronicznej kartotekę osadniczą ziemi lwowskiej, a w przygotowaniu znajduje się projekt kartotek ziem halickiej i przemyskiej (w ramach grantów ministerialnych). Pracownicy prowadzą poza tym indywidualne prace badawcze i edytorskie.

Pracownia w ostatnim czasie opracowała zeszyt 1 części V Słownika historyczno-geograficznego województwa krakowskiego w średniowieczu w ramach grantu NPRH, który ukazał się drukiem w 2016. Obecnie opracowywany jest zeszyt 2 części V.

W zakresie edytorstwa do najważniejszych przedsięwzięć w pracowni należy zaliczyć edycję księgi ziemskiej krakowskiej nr 2, z końca XIV w. (W. Bukowski, M. Zdanek), 15-tomowę edycję kartograficzną austriackiej topograficznej mapy „Królestwa Galicji i Lodomerii”, tzw. mapy Miega, z końca XVIII w. (W. Bukowski) – dotychczas wydano osiem tomów, oraz elektroniczną wersję „Materiałów do kodeksu dyplomatycznego Małopolski t. V z lat 1451–1506” (ok. 1600 stron, W. Bukowski, F. Sikora, J. Wroniszewski). Obecnie (w ramach grantu NPRH) podjęto również prace nad edycją krytyczną kolejnych krakowskich ksiąg sądowych z XIV–XV (W. Bukowski, F. Sikora).

Dr Waldemar Bukowski zajmuje się historią społeczną i gospodarczą późnego średniowiecza Małopolski, naukami pomocniczymi historii, zwłaszcza genealogią. Jest współautorem edycji siedmiu tomów mapy Miega pt. Galicja na józefińskiej mapie topograficznej 1779–1783, Kraków 2012–2017, Księgi ziemskiej krakowskiej 2 z lat 1394–1397, Warszawa 2012, wszystkie pod szyldem IH PAN (w ramach NPRH) oraz „Materiały do kodeksu dyplomatycznego Małopolski” (współautor i redaktor). Za swoją działalność edytorską otrzymał w 2013 roku w Konkursie „Studiów Źródłoznawczych” im. Stefana Kuczyńskiego I nagrodę za edycję mapy Miega oraz w tymże Konkursie II nagrodę za edycję księgi ziemskiej krakowskiej. Obecnie przygotowuje do druku księgę ziemską krakowską z początku XV w., dwie najstarsze księgi rachunkowe Uniwersytetu Krakowskiego z XV-XVI w. oraz kieruje grantem „Epoka jagiellońska i jej dziedzictwo w I Rzeczypospolitej do 1795 r. – historia sztuki, kultury materialnej, dzieje piśmiennictwa”.

Dr Jacek Laberschek zajmuje się rekonstruowaniem krajobrazu naturalnego Małopolski w okresie średniowiecza i rozwojem osadnictwa średniowiecznego, zwłaszcza dziejami miast i miasteczek małopolskich oraz rozwojem przestrzennym krakowskiego zespołu osadniczego. Opublikował książki: Częstochowa i jej okolice w średniowieczu, Kraków 2006; Średniowieczne dzieje nadwarciańskiego Mstowa, Kraków 2014; Pod Krakowem. Monografia historyczna gminy Michałowice (współautor), Kraków 2014; Sieć wodna średniowiecznego Krakowa i jej gospodarcze wykorzystanie, Warszawa 2016. Obecnie złożył do druku książkę pt. Dzieje średniowiecznego Lelowa.

Mgr Michał Schmidt został zatrudniony w Pracowni od 1 października 2014 r., przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą finansom miast polskich w średniowieczu, zajmuje się historią miast i mieszczaństwa, a szczególnie rzemiosła i gospodarki miejskiej. Opublikował artykuły poświęcone sądownictwu cechowemu, znaczeniu tkactwa w podkrakowskim Kazimierzu (razem z Marcinem Starzyńskim) oraz krakowskim księgom przyjęć do prawa miejskiego (razem z Mateuszem Królem) Ponadto przygotowuje edycję księgi cechowej sukienników kleparskich 1423–1614 oraz współuczestniczy w edycji rachunków miasta Przemyśla z końca XV w. W 2016 r. był stypendystą DAAD w Instytucie Historii Porównawczej Miast w Muenster (Niemcy).

Dr Franciszek Sikora wieloletni kierownik Pracowni o ogromnym dorobku naukowym, który nadal wspomaga zespół swym doświadczeniem, zajmuje się historią społeczną średniowiecza, osadnictwem, naukami pomocniczymi historii i edytorstwem źródeł. Obecnie przygotowuje wraz z dr. Maciejem Zdankiem edycję księgi ziemskiej krakowskiej 1c oraz prowadzi szeroko zakrojone badania nad zapleczem społecznym konfederacji Spytka z Melsztyna z 1439 roku. W 2017 r. ukazał się zbiór jego prac pt. Małopolskie późne średniowiecze. Ludzie i instytucje. Wybór pism, red. W. Bukowski, A. Gąsiorowski, G. Rutkowska, Warszawa 2017.

Dr Janusz Szyszka zajmuje się dziejami osadnictwa i własności ziemskiej w na Rusi Czerwonej. W czerwcu 2013 roku na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu obronił doktorat na podstawie dysertacji pt. „Dobra monarsze w ziemi lwowskiej w latach 1340–1504”, napisanej pod kierunkiem prof. Jana Wroniszewskiego. Uzupełniona o słownik osad monarszych stała się ona podstawą dla publikacji Formowanie i organizacja dóbr monarszych w ziemi lwowskiej od połowy XIV do początku XV wieku, która ukazała się w 2016 r. Obecnie realizuję projekt „Osadnictwo ziemi halickiej do połowy XVI w.”

Mgr Patrycja Wiencierz zatrudniona w Pracowni od 1 października 2016 r., przygotowuje rozprawę doktorską dotyczącą genealogii krakowskich rodzin patrycjuszowskch w średniowieczu. Zajmuje się historią miast i mieszczaństwa. W najbliższym czasie ukażą się jej dwa artykuły: Iuramentum na inaugurację władzy w mieście średniowiecznym. Przykład Krakowa oraz Kodeks Baltazara Behema jako kopiariusz. Nowe dyskusje i nowe ustalenia.

Zgodnie z planem odbywa się w Pracowni regularnie, na mocy umowy o współpracy między IH PAN a Uniwersytetem Jana Pawła II, seminarium dla magistrantów i doktorantów z uniwersytetów krakowskich aktualnie pt. „Tajniki źródeł średniowiecznych i wczesnonowożytnych”. Zajęcia prowadzone są przez dr. hab. Mariana Wołkowskiego-Wolskiego, do 2013 roku pracownika Zakładu Słownika Ziem Polskich w Średniowieczu.