Pracownia Historii Pomorza i Krajów Bałtyckich

Kierownik: dr hab. prof. IH PAN Przemysław Olstowski

dr Janusz Dargacz
prof. dr hab. Bogusław Dybaś (urlop bezpłatny, dyr. Stacji Naukowej PAN w Wiedniu)
prof. dr hab. Jerzy Dygdała
dr hab. Paweł A. Jeziorski
dr hab. prof. IH PAN Andrzej Kamieński
dr hab. prof. IH PAN Tomasz Krzemiński
dr hab. prof. IH PAN Tomasz Łaszkiewicz

Kontakt:
ul. Szeroka 36, I p.
87-100 Toruń
tel./fax: 056 622 28 79
e-mail: zhpom@interia.pl

Opis:
Badania prowadzone w Pracowni Historii Pomorza i Krajów Bałtyckich w Toruniu koncentrują się z jednej strony na działalności edytorsko-warsztatowej, z drugiej na prowadzeniu studiów o charakterze monograficznym, opartych na nowych kwerendach źródłowych.

I. Spośród edycji źródłowych – po opublikowaniu 6 woluminów Lustracji województw Prus Królewskich 1765 – na uwagę zasługują prace nad edycją lustracji królewszczyzn województwa kaliskiego z 1789 r. (prof. Jerzy Dygdała), których dwa tomy oddane zostały do druku w Wydawnictwie Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Prof. Jerzy Dygdała przygotowuje indeksy do obu tych tomów, jak też do trzech opublikowanych już tomów Lustracji województw wielkopolskich 1789 pod red. Andrzeja Tomczaka, a także dwutomową edycję źródłową zatytułowaną Przy boku króla Stanisława Leszczyńskiego (1706–1709), zawierającą listy królewskich sekretarzy i dającą szczegółowy diariusz czynności tego władcy. Prof. Bogusław Dybaś przy udziale dr. Pawła A. Jeziorskiego, w ramach realizowanego w IH PAN grantu NPRH na lata 2015–2018, prowadzi projekt Szlachta polsko-inflancka wobec przełomu. Materiały z dyneburskich akt grodzkich 1764–1774. Historii XX w. dotyczy będący w trakcie opracowywania zbiór źródeł: Rok 1920 na Pomorzu w świetle dokumentów polskich władz cywilnych i wojskowych (prof. Przemysław Olstowski, prof. Tomasz Łaszkiewicz, dr hab. Tomasz Krzemiński) – będziemy tu zabiegać o grant z NPRH, podobnie jak dla realizowanego przez ten sam zespół projektu: Unifikacja ziem Pomorza w ramach państwa i społeczeństwa polskiego po pierwszej wojnie światowej w dokumentach władz cywilnych i wojskowych. W trakcie realizacji jest też edycja źródłowa: Wybór korespondencji i pamiętników ziemian z Pomorza i Kujaw z 1. poł. XX w. (prof. Tomasz Łaszkiewicz).

II. Prace dokumentacyjno-warsztatowe obejmują następujące tematy:
1. Słownik historyczno-geograficzny Inflant Polskich (do 1772 r.) (dr hab. Paweł A. Jeziorski).
2. Prace nad bieżącą i retrospektywną bibliografią historii Kujaw (prof. Tomasz Łaszkiewicz, dr hab. Tomasz Krzemiński).

W razie otrzymania dofinansowania zewnętrznego (NCN lub NPRH) podejmiemy prace nad Atlasem podziałów administracyjnych, struktur władz politycznych i samorządowych Pomorza Nadwiślańskiego i Kujaw w XIX–XX w. (prof. Przemysław Olstowski, prof. Tomasz Łaszkiewicz, dr hab. Tomasz Krzemiński i dr Janusz Dargacz).

III. Syntez dotyczą prace redakcyjne nad tomem V Historii Pomorza (red. prof. Szczepan Wierzchosławski i prof. Przemysław Olstowski), którego cz. 1 i 2 obejmuje dzieje Pomorza Nadwiślańskiego w okresie międzywojennym (Wydawnictwo TNT wystąpiło o dofinansowanie zewnętrzne druku tej pozycji). Drukiem ukazała się cz. 1: Województwo pomorskie i Wolne Miasto Gdańsk. Ustrój, społeczeństwo i gospodarka, pod red. Szczepana Wierzchosławskiego i Przemysława Olstowskiego, Toruń 2015. Część 2: Województwo pomorskie i Wolne Miasto Gdańsk. Polityka i kultura jest na końcowym etapie procesu wydawniczego. Przygotowywane są wstępne założenia dotyczące cz. 1 tomu VI, poświęconej historii Pomorza Nadwiślańskiego w okresie II wojny światowej.

IV. Prace monograficzne koncentrują się na następującej problematyce obejmującej dzieje Pomorza i Inflant od późnego średniowiecza do XX w.:

Problematyki inflanckiej dotyczą dwa projekty realizowane przez dr. hab. Pawła A. Jeziorskiego: Mitawa od drugiej połowy XVI do końca XVIII w. Struktura społeczna. Rola w życiu politycznym i gospodarczym Kurlandii oraz Rozwój własności ziemskiej w dawnych Inflantach Polskich od schyłku średniowiecza do końca XVIII wieku.

Dr hab. Paweł A. Jeziorski sfinalizował ponadto badania nad tematem Banicja i proskrypcja w miastach pruskich doby późnego średniowiecza (grant NCN realizowany w IH PAN na lata 2014–2017), publikując monografię Proskrypcja i banicja w miastach pruskich późnego średniowiecza (Warszawa 2017), która jest podstawą przewodu habilitacyjnego. Prof. Andrzej Kamieński pracuje nad biografią Johanna von Hoverbecka (1606–1682), dyplomaty brandenburskiego i długoletniego przedstawiciela dworu Hohenzollernów w Rzeczypospolitej polsko-litewskiej. Pozostałe prace monograficzne dotyczą historii XIX i głównie XX w.

Prof. Przemysław Olstowski przygotowuje pracę Starostowie na Pomorzu w latach II Rzeczypospolitej (1920–1939). Dr hab. Tomasz Krzemiński opublikował rozprawę Codzienność mniejszych miast Pomorza Nadwiślańskiego końca XIX i pierwszych dziesięcioleci XX wieku. Zmiany warunków materialnych i przeobrażenia obyczajowości (Warszawa 2017), która była podstawą zakończonego przewodu habilitacyjnego, zaś dr Janusz Dargacz prowadzi kwerendę do monografii Urzędy domenalne i domenalno-rentowe w Prusach Zachodnich w latach 1772–1872, która również będzie podstawą habilitacji.