Mariusz Wołos

Dodatkowe miejsce zatrudnienia:

Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Instytut Historii i Archiwistyki

Professor Mariusz Wołos specializes in the history of international relations of the first half of the twentieth century, especially in the history of Polish, Soviet and French diplomacy. He graduated from the Nicolaus Copernicus University where, in 1992, he earned an M.A. in History (archival specialization), and then received doctorate (1997) and postdoctoral (2004) degrees. He published the following books: Alfred Chłapowski (1874–1940). Biografia ambasadora Polski we Francji (Toruń 1999, 2001); Generał dywizji Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Biografia wojskowa (Toruń 2000, 2008); Francja–ZSRR. Stosunki polityczne w latach 1924–1932 (Toruń 2004); Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1931 (editing, Warszawa 2008); Треугольник Москва–Варшава–Берлин. Очерки истории советско-польско-германских отношений в 1918–1939 гг. (Санкт-Петербург 2011; together with Julia Kantor); O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym. Dyplomacja sowiecka wobec Polski w okresie kryzysu politycznego 1925–1926 (Kraków 2013); „Ojczyźnie służy”. Damian Stanisław Wandycz (1892–1974) (Bełchatów–Kraków–Warszawa 2015); Przerwana droga do Niepodległej. Kazimierz Piątek „Herwin” (1886–1915) (Warszawa 2016).

Mariusz Wołos, professeur d’histoire contemporaine, spécialiste des relations internationales, spécialement en histoire de diplomatie polonaise, soviétique et française au XXe siècle. Formé à l’Université Nicolas Copernic de Toruń: la soutenance du doctorat d’État en 1997, la soutenance de la thèse d’habilitation en 2004. Il a obtenu le titre du professeur en 2014 comme nominé par President de la République polonaise. L’auteur de nombreux ouvrages: Alfred Chłapowski (1874–1940). Biografia ambasadora Polski we Francji (Alfred Chłapowski. Biographie de l’ambassadeur de Pologne en France) (Toruń 1999, 2001); Generał dywizji Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Biografia wojskowa (Général de division Boleslas Wieniawa-Długoszowski. Biographie militaire) (Toruń 2000, 2008); Francja–ZSRR. Stosunki polityczne w latach 1924–1932 (France–URSS. Les relations politiques dans les années 1924–1932) (Toruń 2004); Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1931 (Documents Diplomatiques Polonais. L’année 1931) (ed. Warszawa 2008); Треугольник Москва–Варшава–Берлин. Очерки истории советско-польско-германских отношений в 1918–1939 гг. (Le triangle : Moscou-Varsovie-Berlin. Esquisse sur les relations soviéto-polono-allemandes; publié en russe avec Julia Kantor) (Санкт-Петербург 2011); O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym. Dyplomacja sowiecka wobec Polski w okresie kryzysu politycznego 1925–1926 (De Piłsudski, Dmowski et coup d’état en mois mai 1926. La diplomatie soviétique et la Pologne pendant la crise politique dans les années 1925–1926) (Kraków 2013); „Ojczyźnie służy”. Damian Stanisław Wandycz (1892–1974) („Au service de sa patrie”. Damian Stanisław Wandycz) (Bełchatów–Kraków–Warszawa 2015); Przerwana droga do Niepodległej. Kazimierz Piątek „Herwin” (Route interrompue en Pologne indépendante. Kazimierz Piątek „Herwin”) (1886–1915) (Warszawa 2016).

Волос Мариуш, доктор исторических наук, профессор Института истории Польской Академии наук в Варшаве, с 2007 по 2011 г. постоянный представитель Польской Академии наук при Российской Академии наук. Автор более 200 научных работ по истории международных отношений и дипломатии Польши, Советского Союза, Франции в XX веке, биографистики, истории историографии.

Inne:

• W latach 2007–2011 dyrektor Stacji Naukowej PAN w Moskwie i zarazem stały przedstawiciel PAN przy Rosyjskiej Akademii Nauk;
• Autor ponad 250 prac naukowych z zakresu dziejów stosunków międzynarodowych i historii dyplomacji polskiej, sowieckiej i francuskiej w XX wieku, biografistyki, historii historiografii.

Udział w grantach i projektach badawczych:

1. „Polska – Rosja: Czy fatalizm wrogości? O nowe ujęcie historii”; projekt badawczy Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu Harmonia 3; nr 2012/06/M/HS3/00274; realizowany w latach 2013–2018; afiliowany do Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w Lublinie (kierownik całości prof. Mirosław Filipowicz); pełniona funkcja – wykonawca.
2. „Dokumenty do historii stosunków polsko-sowieckich 1918–1991” (część 1918–1945); projekt edytorski Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki; nr 12H 13 0633 82; realizowany w latach 2014–2022; afiliowany do Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia w Warszawie (obecnie Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego); pełniona funkcja – kierownik projektu –redaktor naczelny serii wydawniczej.
3. „Protokoły posiedzeń Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej (1918–1923). Wydawnictwo źródłowe”; projekt edytorski Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki; nr 11H 13 0145 82; realizowany w latach 2015–2023; afiliowany do Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk (kierownik całości prof. Marek Kornat); pełniona funkcja – wykonawca.
4. „Polskie Dokumenty Dyplomatyczne. Publikacja dokumentów dyplomacji II RP z lat 1921–1922”; projekt edytorski Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki; nr NPRH/DN/SP/0150/2023/12; realizowany w latach 2024–2029; afiliowany do Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych; pełniona funkcja – kierownik projektu.
5. „Kampania Polska 1939 roku – synteza” realizowany jako zadanie zlecone przez Ministra Edukacji i Nauki na podstawie umowy nr MEiN/2021/DP/319; realizowany w latach 2022–2026; afiliowany do Akademii Sztuki Wojennej (kierownik całości płk dr hab. Juliusz Tym); pełniona funkcja – wykonawca.

Książki:

1. Alfred Chłapowski (1874–1940). Biografia ambasadora Polski we Francji, Toruń 1999 [dodruk: 2001], ss. 342.
2. Generał dywizji Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Biografia wojskowa, Toruń 2000 [dodruk: 2008], ss. 160.
3. Francja-ZSRR. Stosunki polityczne w latach 1924–1932, Toruń 2004, ss. 674.
4. [wspólnie z Julią Kantor] Треугольник Москва–Варшава–Берлин. Очерки истории советско-польско-германских отношений в 1918–1939 гг., Petersburg 2011, ss. 220.
5. O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym. Dyplomacja sowiecka wobec Polski w okresie kryzysu politycznego 1925–1926, Kraków 2013, ss. 462.
6. „Ojczyźnie służy”. Damian Stanisław Wandycz (1892–1974), Bełchatów–Kraków–Warszawa 2015, ss. 303.
7. Przerwana droga do Niepodległej. Kazimierz Piątek „Herwin” (1886–1915), Warszawa 2016, ss. 340.
8. [wspólnie z Markiem Kornatem] Józef Beck. Biografia, Kraków 2020, ss. 1151.
9. Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności, Kraków 2025, ss. 679.

Wydawnictwa źródeł:

1. Polskie Dokumenty Dyplomatyczne. 1931, red. Mariusz Wołos, Warszawa 2008, ss. LI + 852.
2. Bolesław Wicherkiewicz und die polnische Frage im Jahr 1915 / Bolesław Wicherkiewicz i jego wizja sprawy polskiej w 1915 roku, herausgegeben von/wydali Bogusław Dybaś, Rudolf Jaworski, Mariusz Wołos, Wiedeń 2016, ss. 194.
3. Dokumenty do historii stosunków polsko-sowieckich 1918–1945, red. serii Mariusz Wołos, t. I: 1918–1926, red. tomu Jan Jacek Bruski, Mariusz Wołos, cz. 1: Polska między Rosją „białą” a „czerwoną” (listopad 1918 – marzec 1921), Warszawa 2020, ss. LXXXVII + 751.
4. Dokumenty do historii stosunków polsko-sowieckich 1918–1945, red. serii Mariusz Wołos, t. I: 1918–1926, red. tomu Jan Jacek Bruski, Mariusz Wołos, cz. 2: Poszukiwanie normalizacji (kwiecień 1921 – maj 1926), Warszawa 2020, ss. 950.
5. Protokoły posiedzeń Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1923, t. XI: Gabinet Władysława Sikorskiego 16 grudnia 1922 – 26 maja 1923, oprac. Mariusz Wołos, Warszawa 2023, ss. 935 (w ramach serii wydawniczej „Protokoły posiedzeń Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1923”).

Redakcje i współredakcje:

1. Nad Bałtykiem. W kręgu polityki, gospodarki, problemów narodowościowych i społecznych w XIX i XX wieku. Księga jubileuszowa poświęcona Profesorowi Mieczysławowi Wojciechowskiemu, zbiór studiów pod redakcją Zbigniewa Karpusa, Jarosława Kłaczkowa i Mariusza Wołosa, Toruń 2005, ss. 1258.
2. Z dziejów chrześcijaństwa. Studia, szkice i materiały, praca zbiorowa pod redakcją Piotra Kurlendy i Mariusza Wołosa, t. I, Poznań 2007, ss. 148.
3. Organizacje młodzieżowe w XX wieku. Struktury, ideologia, działalność, pod red. Patryka Tomaszewskiego i Mariusza Wołosa, Toruń 2008, ss. 366.
4. Polska bez Marszałka. Dylematy piłsudczyków po 1935 roku, zbiór studiów pod red. Mariusza Wołosa i Krzysztofa Kani, Toruń 2008, ss. 429.
5. Революционная Россия 1917 г. и польский вопрос. Новые источники, новые взгляды. Сборник статей, ответственные ред. Мариуш Волос и Александр Орехов, Moskwa 2009, ss. 335.
6. Мюнхенское соглашение 1938 года: история и современность. Сборник статей, pед. Наталья С. Лебедева, Мариуш Волос, составитель: Юрий М. Коршунов, Moskwa 2009, ss. 429.
7. Русско-польские языковые, литературные и культурные контакты, ответственные редакторы: Стефан Гжибовский, Виктор Хорев, Мариуш Волос, Moskwa 2009, ss. 336.
8. Польские исследователи Сибири, ответственные редакторы: Болеслав Сергеевич Шостакович, Мариуш Волос, Петр Глушковский, Petersburg 2011, ss. 168.
9. Народы Габсбургской монархии в 1914–1920 гг.: от национальных движений к созданию национальных государств, t. I, отв. ред.: Мариуш Волос, Григорий Шкундин, Moskwa 2012, ss. 456 + 45 ilustracji i 4 mapy.
10. Z dziejów chrześcijaństwa. Studia, szkice i materiały, praca zbiorowa pod redakcją Piotra Kurlendy i Mariusza Wołosa, t. II, Poznań 2012, ss. 292.
11. Проблемы российско-польской истории и культурный диалог. Материалы Международной научной конференции (Новосибирск, 23–24 апреля 2013 г.), отв. ред. Мариуш Волос, Наталья Петровна Матханова, Nowosybirsk 2013, ss. 576.
12. Wiek nienawiści, studia pod red. Edmunda Dmitrówa, Jerzego Eislera, Mirosława Filipowicza, Mariusza Wołosa i Grzegorza P. Bąbiaka, Warszawa 2014, ss. 479.
13. Polonais et Roumains dans la Première Guerre mondiale. Études et essais, sous la direction de Marek Kornat, Małgorzata Willaume et Mariusz Wołos, Kraków 2017, ss. 147.
14. Galicyjskie drogi ku niepodległości, red. Stanisław Koziara i Mariusz Wołos, Kraków 2022, ss. 234.

Ważniejsze artykuły (z ostatnich lat):

1. L’Union soviétique face à l’alliance polono-roumaine dans l’entre-deux-guerres, „Revue Roumaine d’Histoire”, 2013, t. LII, t. 1–4, s. 63–72.
2. Die polnische Frage im Jahr 1914, „Jahrbuch des Wissenschaftlichen Zentrums der Polnischen Akademie der Wissenschaften in Wien”, t. 5 (Sonderdruck), 2014, s. 123–136.
3. Pierwsza wojna światowa we współczesnej historiografii rosyjskiej, „Dzieje Najnowsze” 3, 2014, s. 121–134.
4. Wielki Głód lat 1932–1933 we współczesnej historiografii rosyjskiej, w: Wiek nienawiści, studia pod red. Edmunda Dmitrówa, Jerzego Eislera, Mirosława Filipowicza, Mariusza Wołosa i Grzegorza P. Bąbiaka, Warszawa 2014, s. 381–395.
5. Damian Stanisław Wandycz (1892–1974) jako dyrektor Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, w: Piotr Wandycz. Historyk – emigrant – intelektualista, red. Marek Kornat, Sławomir M. Nowinowski, Rafał Stobiecki, Bydgoszcz 2014, s. 191–210.
6. Europejskie kryzysy dyplomatyczne poprzedzające wojny światowe: 1914 i 1938/1939, w: Cywilizacja europejska. Różnorodność i podziały, t. III, red. Maciej Koźmiński, Kraków 2014, s. 325–345.
7. Józef Beck (1894–1944): sylwetka człowieka i polityka, w: Polska – Europa Środkowa – Europa Zjednoczona: księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Józefowi Łaptosowi, red. nauk. Andrzej Kozera, Wojciech Prażuch, Paulina Szyja; przy współpr. Edyty Sadowskiej, Kraków 2014, s. 38–63.
8. „W straży przedniej”. Żołnierska droga Andrzeja Struga do niepodległej Polski, w: Andrzej Strug. Dzieło i czasy. Materiały z konferencji naukowej w Warszawie 6–7 grudnia 2012 roku, red. Anna Kargol, Warszawa–Kraków 2014, s. 61–97.
9. Józef Beck. 2 listopada 1932 – 30 września 1939, w: Ministerstwo Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej. Organizacja, polityka, ministrowie, red. Krzysztof Szczepanik, Piotr Długołęcki przy współpracy Janusza Farysia i Henryka Walczaka, Warszawa 2014, s. 295–314.
10. Chłapowski Alfred Stefan Franciszek, w: Ilustrowany Słownik Biograficzny Polonii Świata, t. I, red. Agata i Zbigniew Judyccy, Lublin 2014, s. 65–69.
11. Polski wiek XX, „Konspekt” 4 (53), 2014, s. 81–88.
12. Польский вопрос в 1914 г., w: Первая мировая война: взгляд спустя столетие 1914 год: от мира к войне. Материалы IV Международной научно-практической конференции (27–28 ноября 2014 года, г. Москва), Moskwa 2015, s. 442–451; przedruk w wersji popularnej w ramach „Библиотека «ЗНАНИЕ-СИЛА»” Первая мировая и польский вопрос, w: Неизвестная война. Правда о Первой мировой, cz. II, Moskwa 2016, s. 102–114.
13. Polska widziana z rosyjskiej oddali, „Kultura Współczesna. Teoria-Interpretacje-Praktyka” 1 (85), 2015, s. 78–87.
14. [wspólnie z Piotrem Podhorodeckim] Nieznane relacje gen. Władysława Jaxy-Rożena, gen. Stanisława Roupperta i gen. Henryka Odrowąża-Minkiewicza z przebiegu pracy niepodległościowej przed 1914 rokiem, w: Z dziejów walk o niepodległość, t. 3, red. Marek Gałęzowski i in., Warszawa 2015, s. 393–422.
15. Esej obserwatora stronniczego o swobodzie, czyli wolności według Rosjan, w: Granice wolności, red. Alicja Bartuś, Oświęcim 2015, s. 21–31.
16. Polska w oczach Sowietów, czyli o kraju skazanym na niebyt, „Nowa Europa Wschodnia” 1, 2015, s. 101–110.
17. Odbudowa państwa polskiego w latach 1914–1918 we współczesnej historiografii rosyjskiej, w: Sprawa polska podczas Wielkiej Wojny 1914–1919, red. nauk. Wojciech Rojek, Andrzej Kastory, Kraków 2016, s. 31–49.
18. Słów kilka o „Raptularzu”, czyli dzienniku profesora Stanisława Kościałkowskiego z syberyjskiego łagru, w: Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony, red. Małgorzata Dąbrowska, Warszawa–Łódź 2016, s. 180–192.
19. Ćwierćwiecze po rozpadzie Związku Sowieckiego, czyli czy Europa odzyskała Wschód? Esej historiozoficzny, w: Europejczyk/Europejka czyli kto?, red. nauk. Alicja Bartuś, Oświęcim 2016, s. 61–68.
20. Rosja wobec Aktu 5 listopada 1916 roku, w: Akt 5 listopada 1916 roku i jego konsekwencje dla Polski i Europy, red. nauk. Jarosław Kłaczkow, Krzysztof Kania, Zbigniew Girzyński, Toruń 2016, s. 365–382.
21. Udział obywateli Związku Sowieckiego w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936–1939, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 97, 2016 [z podtytułem: Cudzoziemcy w wojnie domowej w Hiszpanii (1936–1939), pod red. Dariusza Jeziornego], s. 31–63.
22. Mikołaj Dolanowski, w: Żołnierze Legionów i Polskiej Organizacji Wojskowej w służbie Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, praca zbiorowa pod red. Janusza Mierzwy i Przemysława Wywiała, Kraków 2016, s. 73–75.
23. Ludwik Muzyczka, w: Żołnierze Legionów i Polskiej Organizacji Wojskowej w służbie Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, praca zbiorowa pod red. Janusza Mierzwy i Przemysława Wywiała, Kraków 2016, s. 167–169.
24. Antoni Sanojca, w: Żołnierze Legionów i Polskiej Organizacji Wojskowej w służbie Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, praca zbiorowa pod red. Janusza Mierzwy i Przemysława Wywiała, Kraków 2016, s. 201–203.
25. La voie de l’indépendance dans la conception de Józef Piłsudski avant et pendant la Première Guerre mondiale, w: Polonais et Roumains dans la Première Guerre mondiale. Études et essais, sous la direction de Marek Kornat, Małgorzata Willaume et Mariusz Wołos, Kraków 2017, s. 58–70.
26. Les conceptions nationalistes de Roman Dmowski et leur influence sur la vie politique polonaise avant, pendant et après la Première Guerre mondiale, w: Être nationaliste à l’ère des masses en Europe (1900–1920), sous la direction de Olivier Dard, Didier Musiedlak, Éric Anceau, Bruksela–Berno–Berlin–Frankfurt nad Menem–Nowy Jork–Oksford–Wiedeń 2017, s. 373–389.
27. Juzef Pillsudski, heroi kombëtar polak, „Europa. Botim i ʽShtëpia e Europësʼ & Institutit te studimeve nderkombetare”, nr 16, 2017, s. 10–14.
28. Pierwsza Szkoła Partyjna Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Polski w Moskwie (1925–1926), w: Jak patrzeć na Polskę, Niemcy i świat? Księga jubileuszowa profesora Eugeniusza Cezarego Króla, red. Joanna Szymoniczek, Warszawa 2017, s. 557–569.
29. Józef Beck w bitwie pod Kostiuchnówką (przyczynek do biografii), „Dzieje Najnowsze” 2, 2017, s. 53–63.
30. [wspólnie z Ewą Klimczyk] Jak to strzelcy Nabokowom Kacice rekwirowali, czyli o makrohistorii odzwierciedlonej w mikrohistorii, „Klio. Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym” 43 (4), 2017, s. 85–105.
31. Mjr Józef Beck jako attaché wojskowy i morski we Francji w latach 1922–1923, w: Płk Józef Beck (1894–1944). Żołnierz, dyplomata, polityk, pod red. Sławomira M. Nowinowskiego, Łódź–Warszawa 2017, s. 47–74.
32. Rosyjskojęzyczne źródła do badania polskiej kultury dyplomatycznej w XX–XXI wieku, w: Współczesna kultura dyplomatyczna. Przybliżenie pierwsze, z przedmową Krzysztofa Ruchniewicza, red. nauk. Ryszard Stemplowski, Warszawa 2017, s. 137–148.
33. Skupiska polskich Sybiraków we współczesnej Rosji. Zarys problematyki, w: Nowoczesne nauczanie tradycji ojczystych – Sybiracy i młodzież, red. Hubert Chudzio, Zygmunt Kolenda, Joanna Kulpińska, Kraków 2017, s. 205–212.
34. Władysław Raczkiewicz jako wojewoda krakowski w 1935 roku, w: Londyńska reduta, t. 1: Władysław Raczkiewicz (1885–1947), red. nauk. Jarosław Kłaczkow, Mirosław Golon, Krzysztof Kania, Zbigniew Girzyński, Toruń 2017, s. 173–213.
35. Stowarzyszenie Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej „Promień” w Krakowie w latach 1910–1914, w: Lewicowy Kraków w okresie międzywojennym, red. Anna Kargol, Kraków 2017, s. 27–80.
36. Pułkownik dyplomowany Edmond Mendras jako pierwszy francuski attaché wojskowy w Związku Sowieckim w latach 1933–1934, w: Politycy, dyplomaci i żołnierze. Studia i szkice z dziejów stosunków międzynarodowych w XX i XXI wieku ofiarowane profesorowi Andrzejowi Maciejowi Brzezińskiemu w 70. rocznicę urodzin, pod red. Dariusza Jeziornego, Sławomira M. Nowinowskiego i Radosława Pawła Żurawskiego vel Grajewskiego, Łódź 2017, s. 239–272.
37. Skrzywiona pamięć. Rzecz o sposobie upamiętnienia ostatniej rodziny carskiej, „Konspekt” 3 (62), 2017, s. 35–46.
38. Революционная Россия 1917 года и ее отражение в польских музеях, w: Музей в революции / революция в музее. Сборник материалов межмузейного проекта Красноярск–Екатеринбург–Санкт-Петербург 22 марта – 16 ноября 2017, отв. ред. Юлия Зораховна Кантор, Petersburg 2018, s. 246–260.
39. Совет полковников и отношения Юзефа Пилсудского с военно-политическим руководством Австро-Венгрии в 1916 году, w: Великая война 1914–1918. Альманах Российской ассоциации историков Первой мировой войны: Россия в Первой мировой войне, выпуск 7, Moskwa 2018, s. 72–79.
40. Mniejszość żydowska, w: Historia Pomorza, t. V: (1918–1939): Województwo pomorskie i Wolne Miasto Gdańsk, cz. 2: Polityka i kultura, pod red. Szczepana Wierzchosławskiego i Przemysława Olstowskiego, Toruń 2018, s. 102–131.
41. Juliusz Leo a Naczelny Komitet Narodowy i Legiony. Kilka refleksji, w: Prezydent Juliusz Leo i Kraków jego czasów, red. Zdzisław Noga, Kraków 2018, s. 215–237.
42. Epopeja legionowa w pamięci weteranów I Brygady Jakuba Hoffmana i Damiana Stanisława Wandycza, w: „Nie wierząc nam, że chcieć – to móc!”. Legiony i ich wpływ na sprawę polską w latach 1914–1918, red. Zbigniew Girzyński, Jarosław Kłaczkow, Toruń 2018, s. 279–309.
43. [wspólnie z Przemysławem Olstowskim] Rola militarna i polityczna Polskiej Organizacji Wojskowej w odzyskaniu niepodległości. Próba bilansu, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1–2 (263–264), 2018, s. 159–192.
44. [wspólnie z Krzysztofem Klocem] Fenomen polskiej niepodległości w 1918 roku. Szczęśliwy zbieg okoliczności czy efekt skutecznego dążenia Polaków do odzyskania własnego państwa?, w: Drogi do niepodległości narodów Europy Wschodniej 1914–1921, red. Dorota Michaluk, Ciechanowiec 2018, s. 13–24.
45. La Galicie en 1918. Une perspective polonaise, w: Romanians and Poles on Move from 1848 to 1944, red. Dan Berindei, Andrei Pippidi, Ioan Bolovan, Kluż Napoka 2019, s. 137–149.
46. [wspólnie z Aleksandrem Szubinem] Отношения между Советской Россией и Польшей в 1918–1921 гг., w: Россия и Польша: преодоление исторических стереотипов 1918–1991 гг. Пособие для учителей истории, red. Леонид Ефремович Горизонтов, Рафал Внук, научный руководитель проекта Александр Оганович Чубарьян, Moskwa 2019, s. 11–39.
47. [wspólnie z Julią Kantor] РСФСР/СССР и Польша от Рижского мира до пакта Молотова–Риббентропа, w: Россия и Польша: преодоление исторических стереотипов 1918–1991 гг. Пособие для учителей истории, red. Леонид Ефремович Горизонтов, Рафал Внук, научный руководитель проекта Александр Оганович Чубарьян, Moskwa 2019, s. 47–88.
48. The Eastern Policy. Relations Between the Second Polish Republic and the Soviet Union and Other Eastern European Countries, w: Diplomacy in the Service of the Second Polish Republic 1918–1939 (articles and studies): proceedings of the Foreign Service Day Conference 16 November 2018, Warszawa 2019, s. 167–182.
49. Wojskowi z Krakowa w Drugiej Rzeczypospolitej. Szkic prozopograficzny, w: Krakowianie w Drugiej Rzeczypospolitej. Materiały z sesji naukowej 21 kwietnia 2018 roku, red. Zdzisław Noga (w ramach serii „Kraków w dziejach narodu”, red. serii Zdzisław Noga), Kraków 2019, s. 29–44.
50. Józef Piłsudski i Marian Kukiel. Skomplikowane relacje w międzywojennym dwudziestoleciu, w: Historia – Wojsko – Polityka. Marian Kukiel (1885–1973) i jego dzieło, red. Tomasz Siewierski, Zbigniew Zielonka, Warszawa 2019, s. 44–66.
51. Między grozą a nadzieją. Rok 1914 w Krakowie, w: Krakowscy ojcowie polskiej niepodległości, red. Andrzej Chwalba i Zdzisław Noga przy współpracy Krzysztofa Kloca, Kraków 2019, s. 33–44.
52. Misja Józefa Becka na Ukrainę i do Rosji w 1918 roku, w: Rok 1918. Odrodzona Polska i sowiecka Rosja w nowej Europie, red. Leszek Zasztowt, Jan Szumski, t. I, Warszawa 2019, s. 405–434.
53. Tragedia Września. Kilka rocznicowych refleksji, „Polski Przegląd Dyplomatyczny”, październik–grudzień, nr 4 (79), 2019, s. 122–137.
54. In the Hallways of Versailles. “White” Russia and Poland during the Paris Peace Conference, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”/„Studies into the History of Russia and Central-Eastern Europe” 55 (3), Special Issue, 2020, s. 5–32.
55. „Powrót żebraczego króla”. Józefa Piłsudskiego droga z Magdeburga do Belwederu, „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie” 13 (W walce o wolność i zachowanie Niepodległości), 2020, s. 35–63.
56. Rosyjskie źródła do dziejów polskiego ruchu komunistycznego w międzywojennym dwudziestoleciu, „Res Gestae. Czasopismo Historyczne. Forum” 10, 2020, s. 8–23.
57. Polska koncepcja rozbrojenia moralnego z 1931 roku, w: Polska dyplomacja w staraniach i pokój (1918–1939). Zbiór studiów, red. Marek Kornat, Magdalena Satora, Warszawa 2020 s. 117–136.
58. [wspólnie z Aleksandrem Szubinem] Relacje między Rosją Sowiecką i Polską w latach 1918–1921 [w tym: Źródła historyczne i opracowania naukowe], w: Polska – Rosja XX wiek. Materiały do nauczania historii, red. serii Mirosław Filipowicz, Aleksandr Czubarjan, red. tomu Rafał Wnuk, Leonid Gorizontow, Lublin 2020, s. 10–22, 50–57; tłum. Отношения между Советской Россией и Польшей в 1918–1921 гг., w: Россия и Польша XX век. Пособие для учителей истории, ред. серии Александр Чубарьян, Мирослав Филипович, ред. тома Леонид Горизонтов, Рафал Внук, Люблин 2020, s. 11–31.
59. [wspólnie z Julią Kantor] Polska i Rosja Sowiecka/Związek Sowiecki od pokoju ryskiego do paktu Ribbentrop – Mołotow [w tym: Źródła historyczne i opracowania naukowe], w: Polska – Rosja XX wiek. Materiały do nauczania historii, red. serii Mirosław Filipowicz, Aleksandr Czubarjan, red. tomu Rafał Wnuk, Leonid Gorizontow, Lublin 2020, s. 58–72, 104–117; tłum. РСФСР/СССР и Польша от Рижского мира до пакта Молотова–Риббентропа, w: Россия и Польша XX век. Пособие для учителей истории, ред. серии Александр Чубарьян, Мирослав Филипович, ред. тома Леонид Горизонтов, Рафал Внук, Люблин 2020, s. 39–67.
60. Profesor Andrzej Chwalba jako inicjator i organizator Kongresów Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski, czyli o publicznej oraz społecznej roli historyka, w: Pytać mądrze. Studia z dziejów społecznych i kulturowych. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Chwalbie, red. Anna Czocher i Barbara Klich-Kluczewska, Kraków 2020, s. 35–45.
61. “An Unfulfilled Writer Who Became a Historian”. Jerzy Wojciech Borejsza (22 August 1935–28 July 2019), „Acta Poloniae Historica” 123, 2021, s. 7–56; poszerzona wersja polska: „Niespełniony pisarz, który został historykiem”. Jerzy Wojciech Borejsza (22 sierpnia 1935 – 28 lipca 2019), „Dzieje Najnowsze” LIII, nr 1, 2021, s. 197–245.
62. A New Order in Central and Eastern Europe: Polish-Soviet Negotiations and the Peace of Riga (1920–1921), „Zapiski Historyczne”, t. 86, z. 2, 2021, s. 97–124.
63. Józef Piłsudski (1867–1935), w: Histoire partagée, mémoires divisées. Ukraine, Russie, Pologne, pod red. Korine Amacher, Éric Aunoble, Andrii Portnov, Lozanna 2021, s. 315–328.
64. La guerre polono-soviétique de 1919–1921 et le traité de Riga en tant qu’élément stabilisateur en Europe centrale et orientale, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”, 2021, t. LVI, nr 2, s. 71–97.
65. W służbie Marsa i Klio. Stanisław Krynicki „Tymkowicz”, „Analecta. Studia i Materiały z Dziejów Nauki” 1 (58), 2021, s. 189–215.
66. Zabójstwo atamana Symona Petlury w maju 1926 roku w świetle prasy francuskiej, w: Symon Petlura. Przywódca niepodległej Ukrainy, red. Mirosław Szumiło (Prace Polsko-Ukraińskiej Komisji dla Badania Relacji Wzajemnych w latach 1917–1921, t. 3), Warszawa 2021, s. 229–293.
67. [odpowiedź na ankietę „Kwartalnika Historycznego” na temat kondycji współczesnej polskiej historiografii] „Kwartalnik Historyczny” CXXVIII, nr 1, 2021, s. 434–440.
68. [wspólnie z Markiem Kornatem] Polemika wokół biografii Józefa Becka, „Polski Przegląd Dyplomatyczny”, październik–grudzień 2021, nr 4 (87), s. 155–172.
69. Między Moskwą a Berlinem. Dylematy polskiej polityki zagranicznej w dwudziestoleciu międzywojennym – kilka refleksji historyka dyplomacji, w: Spotkania z Mistrzami VII, red. i oprac. Cezary Kuklo, Wojciech Walczak, Białystok 2021, s. 9–37.
70. Dwie misje rotmistrza Bolesława Długoszowskiego „Wieniawy” do Paryża w 1919 roku. Część 1: Członek Delegacji Nadzwyczajnej Tymczasowego Naczelnika Państwa, „Dzieje Najnowsze”, r. LIV, nr 4, 2022, s. 25–60.
71. Marszałek Józef Piłsudski i pułkownik Ignacy Matuszewski. Kilka refleksji o wzajemnych relacjach, „Pamięć i Sprawiedliwość” 1 (39), 2022, s. 452–475.
72. Rosyjska edycja dokumentów dyplomatycznych do stosunków polsko-sowieckich. Co nowego?, „Kwartalnik Historyczny”, 2022, nr 4, s. 893–951 [wspólnie z  Małgorzatą Gmurczyk-Wrońską, Markiem Kornatem, Łukaszem Adamskim; moja część pt. Sowietsko-polskije otnoszenija, t. 1: 1918–1926, s. 895–908 oraz współautorstwa wprowadzenia wraz z Markiem Kornatem].
73. Mariana Kukiela droga do niepodległości, w: Galicyjskie drogi ku niepodległości, red. Stanisław Koziara i Mariusz Wołos, Kraków 2022, s. 131–159.
74. Kilka refleksji na temat politycznych aspektów walki o kształt polskiej granicy wschodniej, w: Zwycięski pokój czy rozejm na pokolenie? Traktat ryski z perspektywy 100 lat, red. Zbigniew Girzyński, Jarosław Kłaczkow, Warszawa 2022, s. 19–42.
75. La Pologne indépendante: la question de l’unification étatique, w: Une Pologne nouvelle? 1918–1939, red. Maria Delaperrière i Iwona H. Pugacewicz, Paryż 2023, s. 17–26.
76. Dwie misje rotmistrza Bolesława Długoszowskiego „Wieniawy” do Paryża w 1919 roku. Część 2: Emisariusz Belwederu przy szefie Francuskiej Misji Wojskowej w Polsce, „Dzieje Najnowsze”, 2023, nr 1, s. 5–23.
77. Związek Strzelecki w Bochni przed I wojną światową (kilka refleksji i postulatów badawczych), „Muzealne Marginalia” 2, 2023, s. 159–168.
78. Lektura nadobowiązkowa. O książce Yvesa Freya „Histoire des Polonais en France”, w: Historia jest polifoniczna. Sztambuch Profesora Krzysztofa Zamorskiego, red. Marta Kurkowska-Budzan, Jakub Muchowski, Marcin Stasiak, Rafał Swakoń, Kraków 2023, s. 165–171.
79. Dyplomacja sowiecka a paryska konferencja pokojowa. (Kilka refleksji), w: Polityka – wojskowość – bezpieczeństwo. Księga jubileuszowa z okazji 40-lecia działalności naukowej Profesora Romana Kochnowskiego, red. Tomasz Skrzyński, Jarosław Jastrzębski, Kraków 2023, s. 182–195.
80. O kilku kanonach współczesnej rosyjskiej „polityki historycznej”, w: Prawda a historia. Relacje polsko-rosyjskie na przełomie XX–XXI wieku, Warszawa–Toruń 2023, s. 22–39.
81. Ciernista droga uczonego. Szkic biografii naukowej Stanisława Kościałkowskiego, w: II Rzeczpospolita. Historia i konteksty. Księga pamiątkowa z okazji Jubileuszu urodzin i pracy naukowej Profesora Janusza Farysia, red. Tomasz Sikorski, Henryk Walczak, Adam Wątor, Szczecin 2024, s. 357–392.
82. Piłsudczycy w kuluarach paryskiej konferencji pokojowej, w: Ład wersalski i zmiany terytorialne w Europie po I wojnie światowej, red. Zbigniew Girzyński, Jarosław Kłaczkow, Warszawa 2024, s. 393–416.
83. „Tragiczna przestroga”. Piłsudczycy wobec wydarzeń w Krakowie w listopadzie 1923 roku, w: Rok 1923 w Krakowie, red. Zdzisław Noga (w ramach serii „Kraków w dziejach narodu”, red. serii Zdzisław Noga), Kraków 2024, s. 65–88.
84. Monte Cassino – quelle signification historique pour les Polonais? Quelques réflexions à l’occasion du 80^e anniversaire de la bataille, w: W służbie historii i polityki. Bronowice – Kraków – Berlin – Warszawa. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Janowi Rydlowi w 65. rocznicę urodzin, red. Waldemar Bukowski, Zdzisław Noga, Rafał Rogulski, Kraków 2024, s. 395–410.
85. An Ally for Show. Soviet Diplomats and the Visit of General Władysław Sikorski to the Soviet Union in 1941, „AREĪ. Journal for Central and Eastern European History and Politics”, nr 1, 2024, s. 52–73.
86. [wspólnie z Barbarą Gąsieniec] Człowiek z cienia. Aleksander Więckowski (1854–1919) – szkic biograficzny, „Res Gestae. Czasopismo Historyczne”, nr 18, 2024, s. 129–182.
87. Biografistyka – fenomen współczesnej historiografii polskiej?, w: Człowiek twórcą historii, t. 7: Miejsce historii w edukacji humanistycznej w XXI w., cz. 1, red. Cezary Kuklo, Wojciech Walczak, Białystok 2024, s. 331–344.
88. Starania o niemożliwe. Problemy wykonania przez stronę sowiecką postanowień traktatu ryskiego w sprawach finansowych, „Dzieje Najnowsze”, 2024, nr 3, s. 219–241.
89. Problematyka sowiecka w publikacjach Piotra Łossowskiego. Kilka refleksji, [w:] Profesor Piotr Łossowski. Historyk II Rzeczypospolitej, Litwy i Europy Środkowo-Wschodniej, red. Marek Kornat, Paweł Libera, Warszawa 2025, s. 65–86.
90. [wspólnie z Tomaszem Schrammem] Historyk a wojna. Uwagi na temat Notes sur la guerre… Pierre’a Renouvina, „Dzieje Najnowsze”, 2025, nr 4, s. 211–234.