Joanna Gierowska-Kałłaur

Dodatkowe miejsce zatrudnienia:

• Uniwersytet Warszawski, Studium Europy Wschodniej (od 2004 r.)

Nagrody:

• Nagroda “Przeglądu Wschodniego” 2019 – XXVII Edycja – w kategorii Edycja Źródeł (za edycję „Wspomnień o wydarzeniach w Wilnie i w kraju”, część I–II, pióra Aleksandra Szklennika)

Udział w grantach i projektach badawczych:

1. 11 H 13 013982 (MNiSW), „Pierwsza wojna światowa na ziemiach polskich. Oczekiwania-doświadczenia-konsekwencje”, uczestnik. [Grant zakończony]
2. 2a H 15 0125 83 (MNiSW), „Pierwsza niemiecka okupacja. Królestwo Polskie i kresy wschodnie pod okupacją mocarstw centralnych 1914–1918. Założenia, cele, metody działania i konsekwencje. Różnice i podobieństwa polityki okupacyjnej wobec Polaków w XX wieku”, uczestnik. [Grant zakończony]
3. 11 H 13 014582 (NPRH), „Protokoły posiedzeń Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej (1918–1923). Wydawnictwo źródłowe”, uczestnik.
4. NPRH/F/SP/496367/2021/10, „Przewodnik po zachowanych w rozproszeniu materiałach pozostałych po Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich (1919–1920)”, kierownik projektu międzynarodowego.

Książki i rozdziały w monografiach zbiorowych:

1. Straż Kresowa a Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich. Współdziałanie czy rywalizacja?, Warszawa 1999, ss. 131.
2. Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919–9 września 1920), Warszawa 2003, ss. 447 + ilustr.
3. [wstęp, wybór i opracowanie] Raporty Straży Kresowej 1919–1920. Ziem Północno-Wschodnich opisanie, seria: „O Niepodległą i granice” VII, Warszawa–Pułtusk 2011, ss. 1173.
4. [Wstęp i opracowanie] Aleksander Szklennik „Wspomnienia o wydarzeniach w Wilnie i w kraju”. Dziennik. Część I, „Metamorfozy społeczne” 18, Warszawa 2018, ss. 960.
5. [Wstęp i opracowanie] Aleksander Szklennik „Wspomnienia o wydarzeniach w Wilnie i w kraju”. Dziennik. Część  II, „Metamorfozy społeczne” 18, Warszawa 2019, ss. 1067.
6. Społeczeństwo polskie Ziem Północno-Wschodnich byłej Rzeczypospolitej Obojga Narodów wobec niemieckiej okupacji Ober-Ost, w: Pierwsza niemiecka okupacja. Królestwo Polskie i kresy wschodnie pod okupacją mocarstw centralnych 1914–1918, red. nauk. Grzegorz Kucharczyk, Warszawa 2019, s. 561–668.
7. The Civil Administration of Eastern Territories (1919–1920). The Reasons for the Failure of Piłsudski’s Federation Idea, tłum. Tristan Korecki, seria „Polish Studies – Transdisciplinary Perspectives”, t. 40, Wydawnictwo Peter Lang Ltd. International Academic Publishers. Berlin–Bern–Bruksela–Nowy Jork–Oxford–Warszawa–Wiedeń 2022, ss. 580.
8. Józef Piłsudski wobec kwestii białoruskiej (1918–1920), Wyd. IH PAN, Warszawa 2003, s. 496.
9. O tym, co miało się wydarzyć i co się wydarzyło w Kownie w sierpniu 1919 r. Fakty i hipotezy, w: Polacy na Kowieńszczyźnie – dawniej i obecnie, red. naukowa Wojciech Lis, Wydawn. Academicon, Lublin 2023, s. 61–106.
10. Polacy  z ziem białoruskich b. WXL w latach Wielkiej Wojny i pierwszej okupacji bolszewickiej. Aktywność polityczna. Personalia. Postulaty badawcze, w: Polacy na Białorusi, t. 8: Instytucje i organizacje polskie na terytorium obecnej Białorusi na tle mniejszości białoruskiej w Polsce, pod red. Tadeusza Gawina, Wyd. SEW UW, Warszawa 2024, s. 27–87.
11. Dziennik Marty Zyn (Kijów, grudzień 1919–luty 1922), wprow. i oprac. Joanna Gierowska-Kałłaur i Marta Parnowska, Wyd. IH PAN, Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego, Warszawa 2024, oprawa miękka, s. 294, ilustr.

Artykuły:

1. [Oprac.] Odczyt Marszałka Piłsudskiego wygłoszony 24 sierpnia 1923 roku w Wilnie, „Przegląd Wschodni” 5, 1998 [druk 1999], z. 4(20), s. 767–791.
2. Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich – kadra i procesy decyzyjne, w: Europa nieprowincjonalna. Przemiany na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej (Białoruś, Litwa, Łotwa, Ukraina, wschodnie pogranicze III Rzeczypospolitej Polskiej) w latach 1772–1999, red. K. Jasiewicz, Warszawa–Londyn 1999, s. 40–57.
3. Lenkijos Republikos Istatymu leidziamasis Seimas ir buvsios Lietuvos Dzidzios Kunigaikstystes zemiu problema, w: 1920–1922 metu parlamentine patris, sprendimu politika, tikslai, aplinkybes. Konferencja Lietuvos Respublikos Seimo Konstitucijos saleje, Vilnius 2000, s. 41–64.
4. Organizacja służby bezpieczeństwa na ziemiach podległych Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich (luty 1919–wrzesień 1920 roku), w: Europa Środkowa i Wschodnia w XX wieku. Studia ofiarowane Wiesławowi Balcerakowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. A. Koryn, P. Łossowski, Warszawa–Łowicz 2004, s. 139–172.
5. Władza sądownicza na terenie byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego w czasach Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich, w: Polska i jej wschodni sąsiedzi w XX wieku. Studia i materiały ofiarowane Prof. dr hab. Michałowi Natowskiemu w 70-lecie urodzin, red. H. Konopka, D. Boćkowski, Białystok 2004, s. 67–92.
6. Żydzi i Polacy na Wileńszczyźnie w latach 1919–1920, w: Świat NIEpożegnany. Żydzi na dawnych ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej w XVIII–XX w., red. K. Jasiewicz, Warszawa–Londyn 2004, s. 354–365.
7. Polacy i Białorusini we wzajemnych opiniach w latach 1918–1921, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 42, 2007, s. 35–66.
8. Straż Kresowa wobec kwestii białoruskiej. Deklaracje i praktyka, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 44, 2009, s. 21–63.
9. Aktywność środowisk polskich w Mińszczyźnie w realiach lat 1919–1920, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 45, 2010, s. 91–122.
10. Powiat słucki w raportach agentów Wydziału Werbunkowo-Zaciągowego Okręgu Mińskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich w roku 1919, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Sectio F Historia”, Vol. LXV, 2, 2010, s. 123–140.
11. Stosunek państwa łotewskiego do miejscowych Polaków i Białorusinów w początkach niepodległości łotewskiej, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 46, 2011, s. 181–216.
12. „Depozyty” Walerego Sławka przechowywane w Moskwie. („Biuro Detaszowane Oddziału II Naczelnego Dowództwa 1919”), „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 47, 2012, s. 208–272.
13. „Białorusini” czy „Moskale”? Ludność miejscowa Białorusi w świetle raportów Straży Kresowej Okręgu Brzesko-Grodzieńskiego, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 48, 2013, s. 44–73.
14. Question of the access of restored Polish State to the Baltic Sea, in opposition to german interests, w: Marea. Loc al memoriei şi al desfăşurărilor geostrategice, red. Florin Anghel, Gabriel Stelian Manea, Metin Omer, Cetatea de Scaun, Târgovişte 2014, s. 225–238.
15. [Oprac. wspólnie z M. Kornatem] Turcja w koncepcjach polskiego Sztabu Generalnego w okresie Konferencji Lozańskiej (1922–1923). Nieznane memorandum Tadeusza Schaetzla, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” XLIX, z. 2, 2014, s. 23–50.
16. [Art. rec.] Oleg Ałkajew, Ekipa do zabijania, „Historia i Polityka. Półrocznik poświęcony myśli politycznej i stosunkom międzynarodowym”, Nr 11(18), 2014, s. 127–143.
17. O konieczności rzetelnego ustalania kontekstu rekonstruowanych emocji?, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 50, z. 1, 2015 , s. 207–222.
18. Białorusini wileńscy w przełomowym momencie 1915 roku w świetle zapisek wileńskiego kronikarza Aleksandra Szklennika, w: Wojna i ludzie. Społeczne aspekty I wojny światowej, pod red. Doroty Michaluk, Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu, Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego, Ciechanowiec 2015, s. 153–170 [zawiera aneks źródłowy].
19. Monarchiści i ich symulacje polityczne w maju-lipcu 1920 r. Memoriały płk. Maxa Bauera i gen. Wasilija Biskupskiego, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 50, z. 2, 2015, s. 31–54 [zawiera Aneks źródłowy – memoriał płk Maxa Bauera i memoriał gen. Wasilija Biskupskiego].
20. Mìhal Romèr ì „belaruskae pytanne”, „ARCHE Pačatak”, nr 3(148), 2016, s. 192–221. Toż w jęz. polskim „Kwestia białoruska” w Dzienniku Michała Römera. Na podstawie zapisów pomiędzy 25 marca 1918 a 6 marca 1920 roku, „Przegląd Wschodni” 14, z. 2(54), 2015, s. 335–360.
21. Na marginesie prac nad edycją źródła poznania historii Wilna i jego mieszkańców w czasach Ober-Ostu. Dziennik Aleksandra Szklennika, w: Edytorstwo źródeł XIX wieku – problemy teoretyczne i praktyka edytorska, red. Jolanta Sikorska-Kulesza, Instytut Historyczny Uniw. Warszawskiego, Warszawa 2016, s. 81–91.
22. Józef Piłsudski wobec obcych planów w stosunku do ziem byłej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w: Międzymorze w polityce II Rzeczypospolitej. Nadzieje i ograniczenia, red. Elżbieta Znamierowska-Rakk, Studium Europy Wschodniej Uniw. Warszawskiego, Warszawa 2016, s. 63–88.
23. Stanowisko Rady Polskiej Ziemi Mińskiej w kwestii przyszłości Białorusi. Przyczyny zmiany stanowiska Komisji Litewskiej Tymczasowej Rady Stanu na jesieni 1918 roku, w: Imperia, narody i społeczeństwa Europy Wschodniej i Środkowej na progu pierwszej wojny światowej, pod red. Andrzeja Nowaka, przy współpracy Mikołaja Banaszkiewicza, Warszawa 2016, s. 631–648.
24. W kwestii rzekomo spóźnionej decyzji Józefa Piłsudskiego o powołaniu Białoruskiej Komisji Wojskowej, „Nowy Prometeusz” 10, 2016, s. 97–112.
25. Wpływ zmiany okupanta na miejską wielonarodowościową społeczność. Przypadek Wilna w latach I wojny światowej, w: Gorad ì âgo žyhary: portrèt na fone èpohì. X–XX stst., red. Alâksandr F. Smalenčuk, Vydavec Zmìcer Kolas, Mińsk 2016, s. 145–161.
26. The Case of Vilnius. The Case of Klaipėda. Excerpts from Polish/Lithuanian Relations, „Петербургский исторический журнал”, nr 2, 2016, s. 52–65.
27. Między polityką a nauką. Ludwik Kolankowski w pierwszym półroczu 1919 roku, w: Ludwik Kolankowski. Dzieło i życie – indywidualny przypadek historiograficzny, red. Piotr Oliński, Wojciech Piasek, Wydawn. Uniw. Mikołaja Kopernika, Toruń 2017, s. 24–40.
28. The two unknown reports from December 1921 by Witold Wielogłowski military attache ad interim in Bucharest, w: Polonais et Roumains dans la Première Guerre mondiale. Études et essais, sous la direction de Marek Kornat, Małgorzata Willaume, Mariusz Wołos, Wydawn. Naukowe Uniw. Pedagogicznego w Krakowie, Kraków 2017, s. 116–133.
29. Wizja polskiej polityki wobec Ziem Wschodnich w świetle wewnętrznych biuletynów informacyjnych Straży Kresowej, w: Między mitem a rzeczywistością. Kresy Wschodnie w XIX i XX wieku, pod red. Adriany Dawid, Joanny Lusek, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Uniw. Opolski, Bytom–Opole 2017, s. 219–236.
30. The biographies of leading Belarusian activists in the light of information gathered by the Polish Governmental Commissioner for the City of Vilnius in 1924, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 51, no. 2: Special Issue, 2016, s. 31–71. Toż w jęz. polskim: Postaci czołowych działaczy białoruskich w świetle informacji Urzędu Komisarza Rządu na miasto Wilno w 1924 roku, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 51, z. 2, 2016, s. 31–70.
31. Stanisław Bułak-Bałachowicz. Postać, która mogła połączyć narody byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, a jednak ich nie połączyła, „Acta Baltico-Slavica” (Polska – Litwa – Białoruś. Historia, która dzieli i łączy), nr 41, 2017, s. 77–155 [w tym na s. 113–137 list otwarty Stanisława Bułak-Bałachowicza do Borysa Wiktorowicza Sawinkowa z 16 sierpnia 1921 r.].
32. Images of Political Figures from Belarusian National Republic in the Eyes of Polish Public in the Crucial Yerars 1918–1925, w: The Image of the Other: Memory and Representation of the Neighbourhood and the World, red. Florin Anghel, Cristian Andrei Leonte i Andrea Pavel, Targoviste 2018, s. 267–281.
33. Polacy z guberni północno-zachodnich (białoruskich) wobec idei odbudowy niepodległej Polski oraz białoruskich idei niepodległościowych, w: Polacy na Białorusi od końca XIX do początku XXI wieku, t. 2, pod red. Tadeusza Gawina, Warszawa 2018, s. 77–98.
34. Białoruska Komisja Wojskowa w świetle materiałów przechowywanych w Fondzie Trofiejnym w Moskwie, „Nowy Prometeusz”, nr 11, 2018, s. 129–242.
35. Displacement of Population from Eastern Territoires of Former Polish-Lithuanian Commonwealth in 1915, As Seen from Perspective of Vilnius, w: Romanians and Poles onMove from 1848 to 1944, red. Dan Berindei, Andrei Pippidi, Ioan Bolovan, Romanian Academy – Center for Transylwanian Studies, Cluj University Press, Kluż Napoka 2019, s. 123–136.
36. Kształtowanie pogranicza II Rzeczypospolitej, w: Medycy polskiego pogranicza II Rzeczypospolitej 1918–1939, red. nauk. Bożena Urbanek, Instytut Historii Nauki PAN, Oficyna Wydawn. Aspra-Jr, Warszawa 2018, s. 13–29.
37. The turn of 1918 and 1919 in Lithuania in the light of unknown documents, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 65 (4), 2019, s. 31–63.
38. Przełom 1918 i 1919 roku na Litwie w świetle nieznanych dokumentów, w: Rok Odrodzona Polska i sowiecka Rosja w nowej Europie, t. 2: 1918 god. Polsa i sovetskaâ Rossiâ v novoj Evrope, red. Leszek Zasztowt, Jan Szumski, Instytut Historii Nauki PAN, Warszawa 2019, s. 53–82.
39. Przyszłość Białorusi w oczach Polaków w latach 1917–1921, w: Polacy na Białorusi od końca XIX do początku XXI wieku, t. 3: Niepodległość 1918–2018. Polskie i białoruskie idee niepodległościowe, pod red. Tadeusza Gawina, Studium Europy Wschodniej Uniw. Warszawskiego, Warszawa 2019, s. 187–216.
40. Dlaczego nie doszło do Unii, której nie było?, „Społeczeństwo i Polityka. Obŝestvo i Politika. Society and Politics”, nr 3(60), 2019, s. 75–88.
41. Death Agony and Birth Pangs: Inheritors of the Grand Duchy of Lithuania under German Occupation 1915–1918, „Central Europe Journal”, t. 17, 2019 [druk 2020], s. 110–125.
42. Nastroje Polaków z Wilna i Warszawy w okresie Ober-Ostu oraz ich rola w realizacji celów polityki niemieckiej na Wschodzie, w: Dni, które wstrząsnęły światem? Rewolucje w imperium rosyjskim w 1917 r. Studia, red. Piotr Cichoracki, Robert Klementowski, Małgorzata Ruchniewicz, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział we Wrocławiu, Wrocław–Warszawa 2019, s. 91–111.
43. Intencje Niemców, Polaków i Rosjan wobec aspiracji państwowych narodów byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1916–1920 w świetle źródeł archiwalnych, w: Polacy na Białorusi od Powstania Styczniowego do XXI wieku, t. 4: Rok 1920 na tle przełomów politycznych XX wieku, red. Tadeusz Gawin, Studium Europy Wschodniej Uniw. Warszawskiego, Warszawa 2020, s. 93–107.
44. O relacjach polsko-żydowskich w Wilnie pod okupacją niemiecką (1915–1918) i bolszewicką (1919) słów kilka, w: Europa Środkowo-Wschodnia jako obszar wielu kultur i polityk. Studia historyczne i politologiczne ofiarowane Profesorowi Nikołajowi Iwanowowi, red. Aleksander Kwiatek, Zbigniew Machelski, Uniw. Opolski, Opole 2020, s. 91–112.
45. Komentarz do edycji źródeł miński Magistrat w dokumentach i materiałach (1919–1920). W opracowaniu Aleny Daszkiewicz i Anastazji Skepian, w: Znakamìtyâ mìnčane XIX–XX stst. Rolâ vyhadcaǔ z Mìnščyny ǔ polʹskìm kulʹturnym, gramadskìm ì polìtyčnym žyccì ǔ peryâd II Rèčy Paspalìtaj. Matèryâly Belaruska-polʹskaj navukovaj kanferèncyì. Mìnsk, 27 verasnâ 2019 g., red. Anatolʹ Vâlìkì, Zozìslaǔ Vìnnìckì, Polʹskì Ìnstytut u Mìnsku, Belaruskì dzâržaǔny pedagagìčny ǔnìvercìtèt ìmâ Maksìma Tanka, Vydavec V. Hursìk, Mińsk 2020, s. 219–242.
46. German Policies with Respect to Lands of Former Polish-Lithuanian Commonwealth in World War I Era. Pro-Lithuanian and Pro-Belarusian, or Directed against Polish Aspirations?, Vìsnik – Kiïvsʹkogo nacìonalʹnogo unìversitetu ìmenì Tarasa Ševčenka, Ìstorìâ/ Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv. History, z. 3(142), 2019, s. 5–9.
47. I wykład wileński Marszałka Piłsudskiego z 24 sierpnia 1923 r., „Myśl Polityczna. Political Thought”, 4(5), 2020, s. 127–161.
48. Jak miała powstać i wyglądać Białoruś Wiaczesława Adamowicza i Stanisława Bułak-Bałachowicza?, w: Polacy na Białorusi od Powstania Styczniowego do XXI wieku, t. 5: Traktat ryski i jego konsekwencje dla Polaków i Białorusinów, monografia zbiorowa pod red. Tadeusza Gawina, Studium Europy Wschodniej Uniw. Warszawskiego, Wydawn. Uniw. Warszawskiego, Warszawa 2021, s. 105–120.
49. Stosunek państwa łotewskiego do miejscowych Polaków w początkach niepodległości łotewskiej. (W oparciu o polskojęzyczne materiały archiwalne z epoki), w: Polska – Łotwa. Sto lat współpracy dyplomatycznej i wojskowej. / Poland – Latvia. 100 years of diplomatic and military relations, pod red. Zbigniewa Wawra, Muzeum Łazienki Królewskie, Ambasada Republiki Łotewskiej w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2021,  s. 81–105.
50. Węzeł polsko-białoruski 1918–1921. Dokumenty i materiały, oprac. Wojciech Materski przy współpracy Vładzimira Snapkouskiego, Uzupełnienie, „Przegląd Wschodni”, t. XVII,  z. 1–4(62), 2021, s. 251–257.
51. Geneza i konsekwencje rozłamu w gronie szubrawców wileńskich w grudniu roku 1919. O dwóch modelach polskiego patriotyzmu, w: Idee, narody, państwa, pogranicza. Tom wykładowców na jubileusz 30-lecia Studium Europy Wschodniej UW, monografia zbiorowa pod red. Jana Malickiego, Warszawa 2022, s. 377–398.
52. Kraj lat dziecinnych i młodzieńczych Józefy Krzyżanowskiej-Kodisowej w świetle jej wspomnień, w: Znakamìtyâ mìnčane XIX–XX stst. Drugaâ susvetnaâ vajna ì palâkì z Mìnščyny. Znakomici mińszczanie przełomu XIX i XX wieku. II wojna światowa a Polacy z Mińszczyzny. Matèryâly XII Pol´ska-belaruskaj kanferèncyì Belastok, 27–28 maâ 2022 g. Materiały XII Polsko-Białoruskiej Konferencji Naukowej Białystok, 27–28 maja 2022 r., Andrei Yanushkevich Publishing, Białystok 2023, s. 71–91.
53. Pamiętnik Mieczysłowasa Dławidudauskasa organisty z Koźliszek i delegata na konferencję litewską w Wilnie w Septembrze R.P. 1917 spisany 3 XI 1917, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 57, z. 2, 2022, s. 193–217.
54. Na marginesie uwag Felicjana Śliwińskiego z Kobrynia o szkolnictwie na Białej Rusi, w: Polacy na Białorusi od Powstania Styczniowego do XXI wieku, t. 7: Oświata polska na terytorium obecnej Białorusi na tle sytuacji na Litwie i Ukrainie, pod red. Tadeusza Gawina, Wydawn. Uniw. Warszawskiego, Warszawa 2023, s. 141–170.
55. The drawing of borders in occupied territories of the former Polish-Lithuanian Commonwealth as an instrument of implementation of German special policies, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”, vol. 58, no. 3: Special Issue, 2023, s. 23–37.
56. Na marginesie edycji Dziennika Kijowianki „Marty Zyn” z lat 1919–1922, w: Polacy na Ukrainie, t. 1, pod red. Heleny Krasowskiej, Wyd. SEW UW, Warszawa 2024, s. 455–472.
57. Rada Regencyjna z perspektywy polskiego Wilna, „Studia Politologiczne” 71, 2024, s. 76–96.