Zakład Historii Społecznej XIX i XX wieku

Kierownik:  prof. dr hab. Włodzimierz Mędrzecki

dr Natalia Jarska
dr Olga Linkiewicz
dr Mateusz Rodak
dr hab. Katarzyna Sierakowska

Współpracownicy:
prof. dr hab. Janusz Żarnowski
prof. dr hab. Jan Molenda
dr Małgorzata Nalewajko
dr Paweł Brudek

Doktoranci:
mgr Tomasz Flasiński
mgr Agata Gołąb
mgr Monika Harchut
mgr Agnieszka Kajczyk
mgr Halina Matviyenko
mgr Ewa Nizińska
mgr Kamila Radecka-Mikulicz
mgr Nicholas Siekierski
mgr Magdalena Wnuk
mgr Zuzanna Żubka-Chmielewska

Prowadzone w Zakładzie badania koncentrują się wokół szeroko rozumianych zagadnień z dziedziny historii społecznej Polski w XIX i XX wieku (ze szczególnym uwzględnieniem okresu 1914–1939). W latach 2010–2013 pracownicy Zakładu oraz liczne grono badaczy z innych polskich i zagranicznych ośrodków naukowych, zaangażowanych było w realizację grantu badawczego „Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej” (finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki), którego pracami kierowali prof. Janusz Żarnowski oraz prof. Włodzimierz Mędrzecki. Wymiernym efektem prac ośmiu zespołów badawczych, stworzonych na potrzeby realizowanego projektu, obok szeregu konferencji podsumowujących ich prace, są wydawane w ramach serii „Metamorfozy Społeczne” kolejne tomy poświęcone różnym aspektom życia społecznego Polski okresu międzywojennego (kultura społeczeństwa II RP, środowiska marginesu społecznego, kwestie wyznaniowe, rodzina i socjalizacja, praca oraz rola państwa w strukturze społecznej) oraz publikacje w czołowych pismach naukowych: „Acta Poloniae Historica” (problemy narodowościowe) i „Rocznikach Dziejów Społecznych i Gospodarczych” (demografia). Ostatecznym podsumowaniem projektu „Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej” jest nowa synteza dziejów społecznych Drugiej Rzeczpospolitej pt. „Społeczeństwo międzywojenne. Nowe spojrzenie” pod red. prof. Janusza Żarnowskiego oraz prof. Włodzimierza Mędrzeckiego (wyd. 2015).

W 2014 r. w Zakładzie rozpoczęto realizację projektu „Pierwsza wojna światowa na ziemiach polskich. Oczekiwania-doświadczenie-konsekwencje”, finansowanego w ramach NPRH, którego przedmiotem badań pozostaje szeroko rozumiana historia społeczna ziem polskich w okresie I wojny światowej. Kierownikiem projektu jest prof. Włodzimierz Mędrzecki, a głównymi wykonawcami prof. Andrzej Nowak oraz dr Katarzyna Sierakowska.

Pracownicy i doktoranci obok naukowego zaangażowania w ogólnozakładowe projekty prowadzą również własne, oryginalne badania, w których starają się łączyć metodologię badań historycznych, antropologicznych i socjologicznych. Zespół liczy sześciu pracowników etatowych, ośmiu doktorantów oraz kilku stałych współpracowników.

Przy Zakładzie działa również seminarium doktoranckie.

Pracownicy:
Prof. dr hab. Włodzimierz Mędrzecki – koncentruje się na badaniach przemian społeczno-kulturowych społeczeństwa polskiego w 2. połowie XIX i 1. połowie XX wieku oraz przebiegu procesów narodotwórczych na obszarach dawnej Rzeczypospolitej Szlacheckiej. Obecnie pracuje nad propozycją nowej syntezy społeczeństwa Drugiej Rzeczypospolitej, która podsumowuje wyniki kilkuletniego projektu badawczego realizowanego w ramach Zakładu Historii Społecznej XIX i XX wieku oraz nad monografią poświęconą roli inteligencji w życiu społecznym i kulturze Drugiej Rzeczypospolitej.

Prof. dr hab. Anna Landau-Czajka – stosunki polsko-żydowskie w okresie międzywojennym. Historia społeczna i historia kobiet. Badaczka dziejów międzywojennej prasy polsko-żydowskiej, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki wizerunku Polski i Polaków w polskojęzycznej prasie żydowskiej (obecnie trwają prace nad ukończeniem monografii poświęconej temu zagadnieniu). Jednoczenie pracuje nad monografią poświęconą „Małemu Przeglądowi”.

Dr Natalia Jarska – zajmuje się historią kobiet i płci w Polsce w XX w. Obecnie pracuje nad monografią na temat działalności kobiet w PPR/PZPR w latach 1945–1989. Jej nowy projekt jest poświęcony rolom i relacjom płci w małżeństwie w Polsce w latach 1918–1989.

Dr Olga Linkiewicz – zajmuje się historią najnowszą Europy Wschodniej w XX wieku, w tym zwłaszcza problematyką relacji społecznych i narodowościowych oraz nacjonalizmem. Prowadzi badania etnograficzne nad pamięcią o życiu społecznym w Polsce międzywojennej i w okresie II wojny światowej. Jej nowy projekt jest studium początków ekspertyzy w etnologii i antropologii rasowej i relacji między rozwojem tych dyscyplin a polityką państwa polskiego w latach 1918–1939.

Dr hab. Katarzyna Sierakowska – zajmuje się badaniem reakcji społeczeństwa polskiego na zjawiska wzmacniane przez wydarzenia I wojny światowej, przede wszystkim takie jak śmierć, uchodźstwo wojenne i głód. Obecnie trwają prace nad ukończeniem monografii poświęconej ww. zagadnieniom. W kręgu jej zainteresowań znajduje się również problematyka gender w aspekcie dziejów rodziny i funkcjonowania kobiet w społeczeństwie II RP.

Dr Mateusz Rodak
– zajmuje się szeroko rozumianą problematyką marginesu społecznego I połowy XX wieku (dzieje poszczególnych środowisk marginalnych, walka z przestępczością, polityka społeczna i karna, kryminologia, więziennictwo, marginalizacja). Obecnie przygotowuje monografię poświęconą rekonstrukcji świata skazanych osadzonych w Więzieniu Karnym „Mokotów” w latach 1918–1939. Jednocześnie pracuje nad opracowaniem zespołu warszawskiego Urzędu Śledczego (lata 30. XX wieku).

Doktoranci:
mgr Jakub Ber – Besarabia pod rządami rumuńskimi w latach 1918–1940 (Historia ziem między Dniestrem a Prutem na tle działań unifikacyjnych prowadzonych przez rząd w Bukareszcie wobec nowo przyłączonych prowincji (Transylwania, Banat, Dobrudża, Bukowina).

mgr Magdalena Wnuk – obecnie prowadzi badania na temat emigracji polskiej lat 80. XX wieku do krajów kapitalistycznych w oparciu o wywiady biograficzne.

mgr Agata Mirosz – realizuje, w oparciu o pogłębione wywiady z mieszkańcami Pruszkowa oraz kwerendę czasopism, badania do pracy doktorskiej na temat: „Obraz Pruszkowa w relacjach mieszkańców – społeczne konstruowanie historii miasta”.

mgr Ewa Nizińska – prowadzi prace nad rekonstrukcją międzywojennego obrazu Sambora, miasta leżącego na polsko-ukraińskim pograniczu. Roboczy tytuł pracy doktorskiej „Międzywojenny Sambor w perspektywie historyka i świadka przeszłości”.

mgr Tomasz Flasiński – prowadzi badania na temat życia politycznego brytyjskiego Bengalu w ostatnim okresie rządów kolonialnych. Przygotowywany doktorat dotyczyć będzie węzłowych problemów tegoż w latach 1945–1947, ze szczególnym uwzględnieniem sporu, czy po uzyskaniu niepodległości przez Indie prowincja winna ulec podziałowi, włączeniu w całości do jednego z nowo powstających państw czy też stać się państwem osobnym.

mgr Kamila Radecka Mikulicz – przygotowuje monografię poświęconą żydowskiej społeczności Chełma w okresie międzywojennym. W swej pracy opiera się między innymi na danych statystycznych, dokumentach przechowywanych w archiwach lubelskim i chełmskim, żydowskiej i polskiej prasy lokalnej, powojennej literaturze przedmiotu, a także księgach pamięci wydanych przez ziomkostwa chełmskie oraz American Jewish Yearbook.

Wykaz prowadzonych w Zakładzie projektów badawczych:
1. „Pierwsza wojna światowa na ziemiach polskich. Oczekiwania-doświadczenie-konsekwencje” (prof. dr hab. Włodzimierz Mędrzecki, dr hab. Katarzyna Sierakowska, grant badawczy 2014 – 2018, finansowany w ramach NPRH);
2. „Kobiety i mężczyźni w małżeństwie w Polsce w latach 1939-1980” (dr Natalia Jarska, grant badawczy 2016 – 2019, finansowany w ramach NCN)

Wykaz zakończonych projektów badawczych prowadzonych w Zakładzie:
1. „Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej” (prof. dr hab. Janusz Żarnowski, prof. dr hab. Włodzimierz Mędrzecki, grant badawczy 2009 – 2013, finansowany przez NCN);
2. „Pariasi II Rzeczpospolitej – świat międzywojennych przestępców na przykładzie woj. warszawskiego i łódzkiego” (dr Mateusz Rodak, grant badawczy 2010 – 2013, finansowany przez NCN);
3. „Oddolne tworzenie kultury. Wielostanowiskowe studium porównawcze” (mgr Ewa Nizińska, grant badawczy 2013–2015, finansowany przez MKiDN);
4. „Elity polityczne i gospodarcze Besarabii w okresie międzywojennym” (mgr Jakub Ber, grant badawczy 2013–2015, finansowany przez NCN);