Zakład Badań nad Dziejami Polski po 1945 roku

Kierownik: prof. dr hab. Dariusz Jarosz

dr Julia Buyskykh
dr hab. Bartosz Kaliski, prof. IH PAN
dr Michał Przeperski
prof. Mykola Riabchuk
prof. dr hab. Tomasz Szarota
dr hab. Ewelina Szpak, prof. IH PAN
dr hab. Patryk Wasiak
dr hab. prof. IH PAN Hubert Wilk – Sekretarz
prof. dr hab. Tadeusz Wolsza

Współpracownicy:
mgr Piotr Donefner
dr hab. Natalia Jarska, prof. IH PAN
prof. dr hab. Zbigniew Romek
dr Michał Studniarek

Najważniejsze kierunki badań i osiągnięcia

Zainteresowania pracowników Zakładu skupiają się na historii społecznej i politycznej PRL. Najczęściej podejmowali zupełnie nowe zagadnienia, a ich monografie mają charakter pionierski, oparty na głębokich badaniach archiwalnych. Wśród nich warto wymienić badania historią społeczną powojennej motoryzacji (dr hab. prof. IH PAN Hubert Wilk), nad społecznymi uwarunkowaniami nowotworów i skażenia środowiska (dr hab. prof. IH PAN Ewelina Szpak), nad zjawiskiem pisania listów do władz przez „zwykłych ludzi” w PRL. (dr hab. prof. IH PAN Ewelina Szpak i prof. dr hab. Dariusz Jarosz), o społecznym funkcjonowaniu obozów pracy w Polsce (prof. dr hab. Tadeusz Wolsza), o sporcie w Polsce po 1945 r. (prof. dr hab. Tadeusz Wolsza) i o życiu codziennym żołnierzy polskiej Armii Ludowej (prof. dr hab. Dariusz Jarosz). Dodatkowo pracownicy Zakładu zajmowali się problematyką funkcjonowania społeczeństwa polskiego w czasie II wojny światowej (prof. dr hab. Tomasz Szarota) oraz historią polityczną PRL, w szczególności ludzi sprawujących władzę oraz powstaniami antysystemowymi (prof. dr hab. Jerzy Eisler) .

Najważniejszym elementem integracji pracowników Katedry jest udział w redagowaniu rocznika „Polska 1944/45–1989. Studia i materiały”. Plany naukowe Zakładu obejmują stworzenie kompendium historii społecznej Polski w latach 1944–1989.

Projekty badawcze realizowane indywidualnie (w kolejności alfabetycznej)

• „Historia PZPR” – prof. dr hab. Jerzy Eisler (fundusze IH PAN);
• „Historia społeczna motoryzacji w powojennej Polsce” – dr hab. prof. IH PAN Hubert Wilk (fundusze IH PAN);
• „Jiří Lederer (1922–1983) – dziennikarz, opozycjonista, bohater dwóch narodów (czeskiego i polskiego)” – dr hab. prof. IH PAN Bartosz Kaliski (fundusze IH PAN);
• „Kontakty polskiego przemysłu motoryzacyjnego z Fiatem w latach 80.” – dr hab. prof. IH PAN Hubert Wilk (fundusze IH PAN);
• „Kultura amatorskiego pisania programów na komputery domowe w latach 80. XX wieku w kontekście kapitalizmu kognitywnego – dr Patryk Wasiak (projekt badawczy NCN OPUS 2020/37/B/HS3/03610 (2021–2023);
• „Listy do władz jako źródło do badań nad historią społeczną PRL” – dr hab. prof. IH PAN Ewelina Szpak (Listy do władz jako źródło do badań historii społecznej PRL – Strona internetowa projektu badawczego NCN (2016–2019) (wordpress.com));
• „Listy do władz jako źródło do badań nad historią społeczną PRL” – prof. dr hab. Dariusz Jarosz (Listy do władz jako źródło do badań historii społecznej PRL – Strona internetowa projektu badawczego NCN (2016–2019) (wordpress.com));
• „Nowoczesność, jakość i estetyka” sprzętu AGD. Przekształcenie ideologii w wytwory kultury materialnej w późnej Polsce państwowo-socjalistycznej (1970–1989) – dr P. Wasiak (projekt badawczy SONATA, Narodowe Centrum Nauki, 2016/23/D/HS3/03199, lipiec 2017–czerwiec 2021);
• „O przywracaniu pamięci o postaciach, wydarzeniach i symbolach” – prof. dr hab. Tomasz Szarota (fundusze IH PAN)
• „Prawda czasu, prawda ekranu” Historia Polski 1914–1989 w filmie fabularnym – prof. dr hab. Jerzy Eisler (fundusze IH PAN);
• „Przeciw partii, cenzurze i propagandzie. Represje wobec Polaków głoszących prawdę o zbrodni katyńskiej 1944–1956” – prof. dr hab. Tadeusz Wolsza (fundusze IH PAN).
• „Rak w powojennej Polsce. Historia społeczno-kulturowa” – dr hab. prof. IH PAN Ewelina Szpak (projekt badawczy finansowany przez Narodowe Centrum Nauki (wordpress.com));
• „Rola strategii adaptacyjnych w życiu codziennym społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1944/1945–1990, ze szczególnym uwzględnieniem Polski” – prof. dr hab. Dariusz Jarosz (fundusze organizatorów Generalnego Zjazdu Historyków Polskich w Białymstoku);
• „Społeczne aspekty obowiązkowej służby wojskowej w PRL” – prof. dr hab. Dariusz Jarosz (fundusze IH PAN);
• „Towarzystwo PRL a środowisko naturalne” – dr hab. prof. IH PAN Ewelina Szpak (fundusze IH PAN);
• „Zbrodnie Kaina” – prof. dr hab. Tomasz Szarota (fundusze IH PAN).