Zakład Atlasu Historycznego

Kierownik: dr hab. prof. IH PAN Marek Słoń

Z-ca Kierownika: dr hab. prof. IH PAN Bogumił Szady

mgr Arkadiusz Borek
dr Krzysztof Boroda
dr Wiesława Duży
mgr Michał Gochna
dr Piotr Guzowski
dr Marta Kuc-Czerep
dr hab. prof. IH PAN Witold Matwiejczyk
prof. dr hab. Krzysztof Mikulski
mgr inż. Grzegorz Myrda
dr Anna Paulina Orłowska
mgr Tomasz Panecki
mgr Katarzyna Słomska
mgr Michał Słomski
mgr Jarosław Suproniuk
mgr Patrycja Szwedo
mgr Urszula Zachara-Związek
mgr Tomasz Związek

Współpracownicy:
mgr Henryk Rutkowski
dr Kazimierz Pacuski
dr hab. prof. IH PAN Krzysztof Chłapowski
mgr Piotr Kann

Doktoranci:
mgr Arkadiusz Borek
mgr Michał Słomski

kontakt: tel. +48 22 8316338 oraz adresy email kierownika zakładu i pozostałych pracowników

 

Idea opracowania atlasu szesnastowiecznej Polski została sformułowana i podjęta już latach osiemdziesiątych XIX w. Utworzona w 1953 r. Pracownia Atlasu Historycznego Instytutu Historii PAN była kontynuacją placówki o tej samej nazwie, funkcjonującej przy Towarzystwie Naukowym Warszawskim, a pośrednio – działającej przy nim od 1921 r. Komisji Atlasu Historycznego. Najpierw ukazały się drukiem dwa tomy: Województwo płockie około 1578 r., pod kier. Stanisława Herbsta (Atlas Historyczny Polski, Seria A: Mapy szczegółowe, t. 2), Warszawa 1958 oraz Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku, oprac. Marian Biskup, przy współudziale Lucjana Koca, red. Stanisław Herbst (Seria B: Mapy przeglądowe, t. 1), Warszawa 1961. W 1964 r. dokonano korekty koncepcji i podjęto edycję w nowej serii (Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku), według z góry przyjętej numeracji tomów: t. 3, Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, red. Władysław Pałucki, oprac. Stefan Wojciechowski, Warszawa 1966; t. 7: Mazowsze w drugiej połowie XVI w., pod red. Władysława Pałuckiego, Warszawa 1973; t. 2: Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI w., pod red. Władysława Pałuckiego, Warszawa 1993; t. 5: Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI w., pod red. Henryka Rutkowskiego, Warszawa 1998, t. 1: Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI w., pod red. Henryka Rutkowskiego, Warszawa 2008, (redaktorem serii dla tomu 2, 5 i 1 Stanisław Trawkowski, dla t. 1 wspólnie z Małgorzatą Wilską). Przedmiotem opracowania są ziemie polskie w drugiej połowie XVI w. Każdy tom składa się z dwóch części. Pierwsza obejmuje mapę główną (w skali 1:250 000) i szczegółowe mapy przeglądowe (w skali 1:500 000), przedstawiające osadnictwo, ukształtowanie terenu, zalesienie, sieć parafialną, podziały administracyjne państwowe i kościelne, drogi oraz plany wybranych, najważniejszych miast (w skali 1:10 000) z obszaru danego województwa. Druga część to komentarze zawierające omówienie podstawy źródłowej, metody opracowania, najważniejsze kwestie historyczne oraz indeksy: miejscowości (uwzględniający między innymi odmianki nazw) oraz nazw fizjograficznych.

Została przygotowana do druku edycja angielska wszystkich dotychczasowych tomów serii Atlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku w postaci jednolitej publikacji, która ukazała się w 2014 r.: Historical Atlas of Poland in the 2nd Half of the 16th Century. Voivodeships of Cracow, Sandomierz, Lublin, Sieradz, Łęczyca, Rawa, Płock and Mazovia, ed. M. Słoń (vol. 1. Maps, vol. 2–3 Commentary, vol. 4 Bibliography and Indices), wydana w serii „Geschichte Erinnerung Politik Posener Studien zur Geschichts–, Kultur– und Politikwissenschaft” (Bd. 6) nakładem wydawnictwa Peter Lang.

Prace nad województwami wielkopolskimi, kaliskim i poznańskim, dobiegają końca. Publikacja tomu jest przewidziana na koniec 2018 r. Redaktorami naczelnym tomu są Krzysztof Chłapowski i Marek Słoń, a serii – ten ostatni wraz z Henrykiem Rutkowskim.

Jednocześnie pod redakcją Marka Słonia przygotowywana została elektroniczna edycja rejestrów poborowych dotyczących tego terenu w drugiej połowie XVI w. Jest ona udostępniona na stronie atlasfontium.pl w zakładce PUBLIKACJE w postaci mapy woj. kaliskiego i poznańskiego w XVI w., połączonej z przestrzenną bazą danych i ze skanami rękopisów. Na tej samej witrynie udostępniana jest aktualna baza sieci osadniczej ziem polskich Korony w drugiej połowie XVI w. oraz inne materiały źródłowe i opracowania historyczne o odniesieniu przestrzennym. Są to prace w toku, tomy serii „Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski”, czekamy na artykuły do czasopisma „Atlas Fontium”.

Obecnie rozpoczęto prace nad trzema tomami. Kujawy wraz z ziemią dobrzyńską i Podlasie będą opracowane od początku, zgodnie z metodą przyjętą dla Wielkopolski. Natomiast dla Prus Królewskich tom wydany przez Mariana Biskupa (Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku, oprac. M. Biskup przy współpracy L. Koca, Warszawa 1961, Atlas historyczny Polski. Seria B: Mapy przeglądowe, t. 1) zostanie uzupełniony i dostosowany do serii map szczegółowych.