Sylwia Bykowska

Udział w grantach i projektach badawczych:

1. Przekład na język angielski i wydanie książki Sylwii Bykowskiej „Rehabilitacja i weryfikacja narodowościowa ludności polskiej w województwie gdańskim po II wojnie światowej”, 2016−2018 – projekt badawczy nr 3aH 15 0035 83 finansowany ze środków Programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” 2015 (moduł „Umiędzynarodowienie 3a”, realizowany w Instytucie Historii PAN.
2. „Historia Gdańska”, t. 6: 1945–1990, 2017–2022 – projekt badawczy finansowany z dotacji bazowej IH PAN oraz przez Miasto Gdańsk, realizowany w Pracowni Historii Gdańska i Dziejów Morskich Polski IH PAN i IPN Oddział w Gdańsku (koordynatorzy: prof. dr hab. Edmund Kizik, prof. dr hab. Mirosław Golon).
3. „Biogramy radnych miasta Gdańska 1990–2018”, 2015–2018 – projekt realizowany z inicjatywy Stowarzyszenia Rajcy Gdańscy z udziałem Muzeum Gdańska.
4. „Gdańsk/Danzig – Vilnius/Wilno: historie paralelne 1939–2013. Transformacje historii i pamięci zbiorowej w Europie Środkowej” (projekt w przygotowaniu).

Monografie, redakcje zbiorów artykułów:

1. Rehabilitacja i weryfikacja narodowościowa ludności polskiej w województwie gdańskim po II wojnie światowej, Gdańsk 2012.
2. [Red.] Wymiary zmienności społecznej współczesnej Europy, Gdańsk 2013.
3. Historia Rumi, t. 2: W latach 1945–1990, Rumia 2014.
4. [Red. wspólnie z K. Kamińską-Moczydło] Tożsamość, polityka, biznes. Kobiety w przestrzeni publicznej, Starogard Gdański 2014.
5. [Red. wspólnie z E. Kizikiem i P. Paluchowskim] Rządzący i rządzeni. Władza i społeczeństwo Gdańska od średniowiecza po współczesność. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska i Stowarzyszenie Rajcy Gdańscy w dniach 24 października 2014 r., 29–30 maja 2015 r., „Res Gedanenses. Studia i Materiały Muzeum Historycznego Miasta Gdańska”, t. 9, Gdańsk 2015.
6. [Współpraca przy red.] Gdańsk, dawniej Danzig. Miasto – ludzie – pamięć, red. E. Kizik, M. Golon, Gdańsk–Warszawa 2019.
7. The Rehabilitation and Ethnic Vetting of the Polish Population in the Voivodship of Gdańsk after World War II, Berlin 2020.
8. [wspólnie z P. Paluchowskim] Pionierzy. Rada Miasta Gdańska pierwszej kadencji (1990–1994), Gdańsk 2020.

Ważniejsze artykuły:

1. Gdańsk – miasto (szybko) odzyskane, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2005, nr 9–10 (56–57), s. 35–44.
2. Duszpasterstwo akademickie w Gdańsku w latach 1945–1950, w: Kościół w godzinie próby 1945–1989. Nieznane dokumenty i świadectwa, red. T. Balon-Mroczka, J. Szarek, Kraków 2006, s. 297–316.
3. Kobieta w drugiej konspiracji niepodległościowej na przykładzie organizacji Zapora, w: Służba Polek na frontach II wojny światowej, cz. 9, red. K. Minczykowska, J. Sziling, Toruń 2006, s. 225–236.
4. Prawda o niemieckim mundurze. Rehabilitacja i weryfikacja narodowościowa polskiej ludności rodzimej województwa gdańskiego w drugiej połowie lat czterdziestych XX w., w: Polityka germanizacyjna Trzeciej Rzeszy na Pomorzu Gdańskim w latach 1939–1945, red. K. Minczykowska, J. Sziling, Toruń 2007, s. 177–204.
5. Wpisani na Volkslistę – zdrajcy czy ofiary? Uwagi na marginesie książki Leszka Olejnika, Zdrajcy narodu? Losy volksdeutschów w Polsce po II wojnie światowej, „Rocznik Gdański”, t. 67–68, 2007–2008, s. 159–172.
6. Niemiecka Lista Narodowościowa na Pomorzu 1939–1944 i jej konsekwencje, „Rocznik Gdański”, t. 69–70, 2009–2010, s. 87–112.
7. Polityczne i społeczne aspekty procesów rehabilitacji i weryfikacji narodowościowej na przykładzie województwa gdańskiego, w: Jednostka – społeczeństwo – państwo wobec megatrendów współczesnego świata, red. G. Piwnicki, S. Mrozowska, Gdańsk, 2009, s. 343–354.
8. Kultury (nie)pamięci powojennego Gdańska, „Kultura i Edukacja”, 2010, nr 3(77), s. 156–171.
9. Między communitas a strukturą – początki społeczności gdańskiej po 1945 r., „Pedagogika Społeczna”, R. 9, 2010, nr 3-4, s. 167–170.
10. Wspólnota obywateli w idei demokracji Alexisa de Tocqueville’a. Ameryka wzorem dla Europy, „Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość”, t. 7, 2010, s. 187–203.
11. Wspólnota bezpieczeństwa w europejskiej tradycji i myśli politycznej, w: Bezpieczeństwo Unii Europejskiej – wybrane aspekty, red. S. Miecznikowski, Gdańsk 2011, s. 9–21.
12. Blut und Boden. Wokół unitarno-autorytarnej koncepcji integracji europejskiej, „Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość”, t. 8, 2012, s. 65–93.
13. Elementy polskiej tożsamości narodowej na Pomorzu od połowy XIX w. do powstania Drugiej Rzeczypospolitej, „Słupskie Studia Historyczne”, nr 18, 2012, s. 119–138.
14. Karać czy rehabilitować? Powojenne ustawodawstwo polskie wobec osób wpisanych na Niemiecką Listę Narodowościową, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. 64, 2012, z. 1, s. 149–167.
15. Polska ludność rodzima województwa gdańskiego na łamach „Dziennika Bałtyckiego” w latach 1945–1947, w: Szkice z życia codziennego w Gdańsku w latach 1945–1989, red. G. Berendt, E. Kizik, Gdańsk 2012, s. 11–30.
16. Problem Niemieckiej Listy Narodowościowej na Pomorzu w raportach Delegatury Rządu Rzeczypospolitej na Kraj ze szczególnym uwzględnieniem poboru Polaków do Wehrmachtu, w: Pomorzanie w Wehrmachcie. Materiały z XXI sesji naukowej w Toruniu w dniu 3 listopada 2011 roku, red. J. Sziling, „Biblioteka Fundacji »Archiwum Pomorskie Armii Krajowej« w Toruniu”, t. 62, s. 121–138.
17. Losy mieszkańców Sopotu w pierwszych powojennych latach, „Rocznik Sopocki”, t. 24, 2013, s. 34–56.
18. Sytuacja społeczna w Gdańsku po 1945 r. Wybrane zagadnienia, w: Strajk dokerów w 1946 r. Materiały z konferencji w Gdańsku Nowym Porcie 6 września 2013, red. D. Dekański, Gdańsk 2013, s. 34–65.
19. Powtórzyć pamięć minioną (Zaza Wilczewska, Szkice po-sopockie, Pelplin 2012), „Rocznik Sopocki”, t. 24, 2013, s. 154–162.
20. Volksdeutsche i eingedeutsche w optyce powojennego ustawodawcy, czyli o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów, „Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość”, t. 10, 2013, s. 421–432.
21. Postawy moralne Polaków w XX w. w warunkach przeobrażeń politycznych, w: Wymiary zmienności społecznej współczesnej Europy, red. S. Bykowska, Gdańsk 2013, s. 297–313.
22. Kobiety między sferą publiczną a prywatną. Współczesne dylematy tożsamości, w: Tożsamość, polityka, biznes. Kobiety w przestrzeni publicznej, red. S. Bykowska, K. Kamieńska-Moczyło, Starogard Gdański 2014, s. 25–42.
23. Problem obywatelstwa w Trzeciej Rzeszy ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji na Pomorzu, w: Polska 1939–1945. Obszary inkorporowane do Rzeszy, Generalne Gubernatorstwo oraz ziemie wcielone do Związku Radzieckiego. Podobieństwa i różnice. Materiały XXII sesji naukowej w Toruniu w dniu 7 listopada 2012 roku, red. B. Chrzanowski, „Biblioteka Fundacji »Pomorskie Archiwum Armii Krajowej« w Toruniu”, t. 67, Toruń 2014, s. 61–76.
24. Mobilizacja jako sposób sprawowania władzy w Polsce Ludowej. Casus Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku, w: Rządzący i rządzeni. Władza i społeczeństwo Gdańska od średniowiecza po współczesność. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska i Stowarzyszenie Rajcy Gdańscy w dniach 24 października 2014 r., 29–30 maja 2015 r., red. S. Bykowska, E. Kizik, P. Paluchowski, „Res Gedanenses. Studia i Materiały Muzeum Historycznego Miasta Gdańska”, t. 9, Gdańsk 2015, s. 177–196.
25. [Wspólnie z M. Glińskim i A. Pawlakiem] Prezydenci Gdańska od 1973 roku, w: Poczet sołtysów, burmistrzów, nadburmistrzów, przewodniczących Miejskiej Rady Narodowej i prezydentów Gdańska od XIII do XXI wieku, red. B. Możejko, Gdańsk 2015, s. 385–430 (biogramy Andrzeja Kaznowskiego, Jerzego Mariana Młynarczyka, Jerzego Witolda Pasińskiego, Jacka Mariusza Starościaka, Franciszka Stefana Jamroża i Tomasza Posadzkiego).
26. Prezydenci Gdańska w latach 1945–1950, w: Poczet sołtysów, burmistrzów, nadburmistrzów, przewodniczących Miejskiej Rady Narodowej i prezydentów Gdańska od XIII do XXI wieku, red. B. Możejko, Gdańsk 2015, s. 355–365.
27. Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku w latach 1950–1973, w: Poczet sołtysów, burmistrzów, nadburmistrzów, przewodniczących Miejskiej Rady Narodowej i prezydentów Gdańska od XIII do XXI wieku, red. B. Możejko, Gdańsk 2015, s. 367–383.
28. [Wspólnie z K. Stankiewicz i A. Zbierzchowską] Wileńska rodzina w społeczności Gdańska, w: Miasto jak wspólny pokój. Gdańskie modi co-vivendi, red. M. Mendel, Gdańsk 2015, s. 297–327.
29. Zbrodnia i kara jako rytuał. Gdański proces stutthofskich zbrodniarzy, „Rocznik Polsko-Niemiecki”, nr 23, 2015, s. 49–87.
30. Działalność Komisji Weryfikacyjnej w Gdańsku w latach 1945–1947 na tle sytuacji społecznej, Rocznik Gdański, t. 75/76, 2015/16, s. 167–180.
31. Między nacjonalizmem a komunizmem. Obchody 950-lecia Gdańska w 1947 roku, w: W kręgu dwóch kultur. Społeczeństwo polskich ziem zachodnich w XIX i XX stuleciu, red. S. Wierzchosławski, A. Niewęgłowska, T. Krzemiński, Toruń 2017, s. 271–296.
32. Problem ludności niemieckiej w Gdańsku w pierwszym okresie po zakończeniu II wojny światowej. Rekonesans badawczy, „Rocznik Polsko-Niemiecki”, nr 25, 2017, z. 2, s. 102–124.
33. Problem osadnictwa w Gdańsku w pierwszych latach po zakończeniu drugiej wojny światowej, „Zapiski Historyczne”, t. 82, 2017, z. 4, s. 81–109.
34. Masowe migracje gdańszczan w latach 1945–1960. Przegląd źródeł archiwalnych, w: Gdańsk 1945–1990. Materiały – studia – analizy, t. 1, red. E. Kizik, M. Golon, Gdańsk–Warszawa, 2017, s. 45–69.
35. Die Aussiedlung der deutschen Bevölkerung aus Danzig nach dem Zweiten Weltkrieg, „Westpreußen-Jahrbuch”, t. 67/68, 2017/18, s. 172–185.
36. Marian Pelczar – twórca powojennego mitu polskości Gdańska, w: Miasto (dla) sztuki, sztuka (dla) miasta. 60 lat działalności Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki, red. J. Balcewicz, M. Mendel, Gdańsk 2018, s. 169–182.
37. Gdańszczanie – autochtoni i Kaszubi w latach 1945–1959. Od weryfikacji narodowościowej do emigracji, w: Gedania Cassubia – kaszubskość Gdańska, red. M. Borzyszkowska-Szewczyk, C. Obracht-Prondzyński, Gdańsk 2018, s. 123–146.
38. Ludność rodzima województwa gdańskiego w polityce lokalnej administracji w latach pięćdziesiątych XX wieku, w: Pomorskie. Twarzą do przyszłości. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej 23 maja 2018 roku z okazji dwudziestolecia powstania samorządu regionalnego III Rzeczypospolitej, red. G. Grzelak, Gdańsk 2018, s. 71–92.
39. Gdańsk 1945 – koniec i początek miejskiej wspólnoty, w: Zwölfte deutsch-polnische Begegnung zu Wissenschaft und Kultur, red. G.H. Gornig, Marburg 2018, s. 123–137.
40. Zamiast wprowadzenia. Szkice z pamięci, w: Szkice po-sopockie 2. Artyści, red. P.W. Lorkowski, Sopot 2018, s. 11–19.
41. Problem weryfikacji autochtonów na tle przemian ludnościowych w Gdańsku w latach 1945–1948, w: Na swoim? U siebie? Wśród swoich? Pierwsze lata na Ziemiach Zachodnich i Północnych, red. K. Bock-Matuszyk, W. Kucharski, P. Zubowski, Wrocław 2018, s. 177–209.
42. Problematyka powrotu Sądu Ostatecznego Hansa Memlinga do Polski po II wojnie światowej na łamach prasy, w: Sąd Ostateczny Hansa Memlinga. Losy – prawo – symbole, red. J. Kamień, B. Możejko, J. Zajadło, K. Zeidler, Gdańsk 2019, s. 45–63.
43. Kwestia wysiedlenia ludności niemieckiej z Gdańska po zakończeniu II wojny światowej, w: Gdańsk, dawniej Danzig. Miasto – ludzie – pamięć, red. E. Kizik, M. Golon, współpr. S. Bykowska, Gdańsk–Warszawa 2019, s. 17–41.
44. Ludzie bez ojczyzny? Kwestia „łączenia rodzin” na tle sytuacji ludności rodzimej w latach pięćdziesiątych XX wieku na przykładzie Gdańska, „Przegląd Historyczny”, t. 110, 2019, z. 1, s. 73–105.
45. The impact of World War II on the population of Gdańsk, w: „History in Flux. Journal of the Department of History, Faculty of Humanities, Juraj Dobrila University of Pula”, t. 1, nr 1, 2019, s. 135–149.
46. Ku (re)polonizacji. Procesy ludnościowe na Pomorzu Gdańskim po II wojnie światowej, w: Powrót do Macierzy? Ziemie Zachodnie i Północne w Polsce Ludowej, red. M. Fic, Katowice 2020, s. 155–184.
47. Problem niemieckiej listy narodowej oraz rehabilitacji na Pomorzu Gdańskim podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu, w: Wysiedlenia Polaków z Gdyni w latach 1939–1945 przez okupanta niemieckiego, Gdynia 2020, s. 65–87.
48. Postawy ludności polskiej na Pomorzu w okresie II wojny światowej, w: Pomorze pod okupacją niemiecką. Jesień 1939, red. P. Madajczyk, Warszawa 2021, s. 331–352.
49. Powojenne środowisko Polaków-gdańszczan. Próby (re)konstrukcji rodzimych elit w latach 40. i 50. XX wieku, w: Gdańsk 1945–1990. Materiały – Studia – Analizy. T. 3, red. S. Bykowska, M. Golon, Warszawa–Gdańsk 2021, s. 95–121.
50. Kim byli powojenni mieszkańcy Nowego Portu? Analiza struktury pochodzenia na przykładzie ulicy Oliwskiej, w: Historie Gdańskich Dzielnic. T. 3: Nowy Port, Gdańsk 2021, s. 281–308.
51. Krajobraz demograficzno-społeczny Siedlec w latach 40. i 50. XX wieku, w: Historie Gdańskich Dzielnic. T. 4: Siedlce, red. K. Kurkowska, L. Molendowski, Gdańsk 2022, s. 305–321.
52. Rozwój demograficzny na Pomorzu Gdańskim w latach 1945–1989, w: Region czy regiony? Ziemie Zachodnie i Północne 1945–1989, red. W. Kucharski, Wrocław 2022, s. 181–198.
53. Gospodarka Pomorza Gdańskiego w latach 1945–1989, w: Region czy regiony? Ziemie Zachodnie i Północne 1945–1989, red. W. Kucharski, Wrocław 2022, s. 419–434.
54. [z P. O. Loew] Polityka historyczna na Pomorzu Gdańskim w latach 1945–1989, w: Region czy regiony? Ziemie Zachodnie i Północne 1945–1989, red. W. Kucharski, Wrocław 2022, s. 519–532.