Aliaksandr Hrusha

Inne:

1. 2005–2014 – pełniący obowiązki kierownika zakładu, kierownik Zakładu Historii Białorusi Średniowiecza i Czasów Nowożytnych w Instytucie historii Narodowej Akademii Nauk Białorusi;
2. 2014–2022 – dyrektor Centralnej Biblioteki Naukowej im. Jakuba Kołasa Narodowej Akademii Nauk Białorusi;
3. 2003 – nagroda Narodowej Akademii Nauk Białorusi dla młodych naukowców;
4. 2015 – nagroda VI Kongresu Naukowców Białorusi za najlepszą książkę historyczną;
5. 2017 – zwycięzca corocznego konkursu Najwyższej Komisji Atestacyjnej Republiki Białoruś za najlepszą rozprawę habilitacyjną.

Udział w projektach badawczych:

1. 2008 – grant Fundacji Gerdy Henkel (Gerda Henkel Foundation): „Truth and Trust Crisis: Formation of Written Culture in Business and Legal Spheres of the Grand Duchy of Lithuania (Last Third XIV – First Third XVI Century)” (Dusseldorf, Republika Federalna Niemiec) – kierownik;
2. 2009–2010 – grant Amerykańskiej Rady Towarzystw Naukowych (American Council of Learned Societies): „Formation of Written Culture in Business and Legal Spheres of Grand Duchy of Lithuania Last Third XIV – First Third XVI Century” (New York, Stany Zjednoczone Ameryki) – kierownik;
3. 2011–2013 – grant Białoruskiej Republikańskiej Fundacji Badań Fundamentalnych (БРФФИ № Г11РПЛ-006): „Формирование письменной культуры в сферах коммуникации и права Полоцкой земли в XIII – начале XVI в.” (Mińsk, Białoruś) – kierownik;
4. 2014–2016 – grant Białoruskiej Republikańskiej Fundacji Badań Fundamentalnych (БРФФИ  № Г14-129): „Архивы Беларуси в XIV – первой трети XVI в.” (Mińsk, Białoruś) – kierownik;
5. 2019–2021 – grant Białoruskiej Republikańskiej Fundacji Badań Fundamentalnych (БРФФИ № Г19-026): „История науки в эго-документах Института белорусской культуры (1922–1928)” (Mińsk, Białoruś) – kierownik;
6. 2022–2023 – Stypendium Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie, Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk oraz Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk: „Zmiana habitusu. Wyłanianie się nowoczesnej osobowości (na przykładzie Wielkiego Księstwa Litewskiego)” (Warszawa, Polska).

Monografie:

1. Канцылярыя Вялікага княства Літоўскага 40-х гадоў XV – першай паловы XVI ст., Мінск 2006, ss. 215.
2. Мяноўная грамата князя Васіля Нарымонтавіча і фарміраванне пісьмовай культуры ў прававой сферы Вялікага княства Літоўскага ў апошняй трэці XIV – першай трэці XV ст., Мінск 2010, ss. 96.
3. Документальная письменность Великого Княжества Литовского (конец XIV – первая треть XVI в.), Беларуская навука, Мінск 2015, 465 с. Wydanie drugie poprawione: Кризис доверия? Появление и утверждение правового документа в Великом Княжестве Литовском (конец XIV – первая треть XVI в.), Москва–Санкт-Петербург, 2019, ss. 608.

Rozdziały w monografiach zbiorowych:

1. Письменная культура конца X – первой трети XVI в., w: Полоцк, ред. О. Н. Левко, Минск 2012, s. 468–488.
2. Chancery of the Grand Duchy of Lithuania, w: The Polish and Lithuanian Metrica — Memory of the State, red. S. Górzyński, Warszawa 2017, s. 93–107.
3. Lithuanian Metrica, w: The Polish and Lithuanian Metrica — Memory of the State, red. S. Górzyński, DiG, Warszawa 2017, s. 108–132.
4. Skorinos atminimo įprasminimas. Baltarusija, w: Pranciškaus Skorinos “Rusėniškajai Biblijai” – 500, red. S. Narbutas, Wilno 2017, s. 113–124.
5. Государственный строй и органы управления в Великом Княжестве Литовском. Судебно-правовая система, w: История белорусской государственности: в 5 т., ред. А. А. Коваленя, т. 1: Белорусская государственность: от истоков до конца XVIII в., ред. О. Н. Левко, В. Ф. Голубев, Минск 2018, s. 257–279.
6. Институт белорусской культуры (1922–1928). Этапы роста и развития, w: Институт белорусской культуры (1922–1928): создание, этапы развития, издания учреждения, ред. А. И. Груша, Минск 2022, s. 7–83.

Edycje źródeł historycznych:

1.  Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 44. Кніга запісаў 44 (1559–1566), Минск 2001, ss. 199.
2. Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года: Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. Кніга публічных спраў 1, падрыхт.: А. І. Груша, М. Ф. Спірыдонаў, М. А. Вайтовіч, Минск 2003, ss. 442.
3. Судебная книга витебского воеводы, господарского маршалка, волковыского и оболецкого державцы М. В. Клочко, 1533–1540: Литовская метрика. Кн. № 228. Книга судных дел № 9, подг.: В. А. Воронин, А. И. Грушa, И. П. Старостина, А. Л. Хорошкевич, Москва 2008, ss. 524.
4. Полоцкие грамоты XIII – начала XVI в.: в 2 т., т. 1, подг. к печати А. Л. Хорошкевич, С. В. Полехов, В. А. Воронин, А. И. Груша и др., Русский фонд содействия образованию и науке, Москва 2015, 864 с.; т. 2, подг. А. Л. Хорошкевич, С. В. Полехов, В. А. Воронин, А. И. Груша и др., Москва 2015, ss. 522.

Przedruki dzieł historyków: 

1. М. В. Доўнар-Запольскі, Дзяржаўная гаспадарка Вялікага княства Літоўскага пры Ягелонах, подг. А. І. Груша, Р. А. Аляхновіч, Мінск 2009, ss. 758.

Prace metodologiczne:

1.  Метадычныя рэкамендацыі па публікацыі рукапісных актавых кірылічных крыніц у Беларусі (XIII–XVIII стст., перыяд Вялікага княства Літоўскага), Мінск 2003, ss. 168.

Redakcja prac naukowych:

1. Памяць стагоддзяў на карце Айчыны: зборнік навуковых прац у гонар 70-годдзя М. Ф. Спірыдонава, склад. Р. А. Аляхновіч, А. І. Грушa, А. Б. Доўнар, Мінск 2007, ss. 433.
2. Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі: (да 510-годдзя атрымання Менскам магдэбургскага права): Матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск, 4–5 верас. 2009 г., Мінск 2010, ss. 219.
3. Вялікае княства Літоўскае і яго суседзі ў XIV–XV стст.: саперніцтва, супрацоўніцтва, урокі: да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы: Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Гродна, 8–9 ліпеня 2010 г., склад. А. І. Грушa, С. В. Марозава, Мінск 2011, ss. 224.
4. Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі. Крыніцы па гісторыі горада. Сацыяльныя структуры і паўсядзённасць: (да 945-годдзя Мінска): Зборнік навуковых артыкулаў, Мінск 2012, ss. 563.
5. Францыск Скарына: асоба, дзейнасць, спадчына, Мінск 2017, ss. 295.
6. Францыск Скарына: новыя даследаванні, Мінск 2019, ss. 215.
7. Францыск Скарына: даўнія факты – новыя ідэі, Мінск 2021, ss. 159.

 Artykuły najważniejsze (których materiały nie zostały włączone do publikacji monograficznych):

1. Невядомая грамата Фёдара Карыятавіча за 1391 г., „Беларускі гістарычны агляд / Belarusian Historical Review” 8/1–2, 2001, s. 123–135.
2. Гісторыя вывучэння беларускай і ўкраінскай кірыліцкай палеаграфіі да 1920-х гг., „Беларускі археаграфічны штогоднік” 7, 2006, s. 95–108.
3. Рэлігія–мова–пісьмо: пра сутнасць устава і паўустава XI – першай паловы XVI ст., „Беларускі гістарычны часопіс” 9, 2007, s. 23–33.
4. Кириллическое и латинское письмо: общее и отличное в истории и изучении, w: Сословия, институты и государственная власть в России (Средние века и раннее Новое время): Сборник статей памяти академика Л. В. Черепнина, ред. В. Л. Янин, В. Д. Назаров, Москва 2010, s. 82–91.
5. Ваколіцы Менска і іх уладальнікі ў 30-х гадах XV – пачатку XVI ст., w: Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі. Крыніцы па гісторыі горада. Сацыяльныя структуры і паўсядзённасць (да 945-годдзя Мінска). Зборнік навуковых артыкулаў, склад. А. І. Груша, Мінск 2012, s. 50–89.
6. И вновь о взаимных дарах: Добрососедство, прагматизм и благотворительность в отношениях между русинами и литвинами в Великом Княжестве Литовском в первой половинеXVIвека, „Studia Slavica et Balcanica Petropolitana / Петербургские славянские и балканские исследования” 2, 2015, s. 173–189.
7. Увековечение памяти о Франциске Скорине в Беларуси (1924–1990), „Бібліотечний віснік” 3, 2017, s. 3–11.
8. Зачем документы „зашивали”? Об одной внешней форме документов в Великом Княжестве Литовском в конце XIV – первой половине XVI в., „Гістарычна-археалагічны зборнік” 32, 2018, s. 164–175.
9. Правосудие для властителя: процесс 1467 г. в контексте социокультурных изменений в обществе Великого Княжества Литовского во второй половине XV в., w: Древнейшие государства Восточной Европы. 2017–2018 годы. Ранние формы и функции письма, ред. Т. В. Гимон, Москва 2019, s. 347–367.
10. Что скрывает старое письмо? О статье Е. А. Ляховицкого, „Studia Slavica et Balcanica Petropolitana / Петербургские славянские и балканские исследования” 1, 2019, s. 95–101; DOI: 21638/11701/spbu19.2019.107
11. В. Велинова, А. И. Груша, Б. Ломаджистро, Е. А. Ляховицкий, Л. В. Мошкова, Д. Уо, Спор о древнерусском письме (форум), „Studia Slavica et Balcanica Petropolitana / Петербургские славянские и балканские исследования” 1, 2019, s. 103–123; DOI: 21638/11701/spbu19.2019.108
12. Когда и почему „руские” писари королей польских и великих князей литовских стали писать скорописью?, w: Lituanistyka i wschodoznawstwo. Studia dedykowane Prof, K. Pietkiewiczowi, G. Błaszczyk, G. Skrukwa, M. Studenna-Skrukwa, Poznań 2020, s. 79–90.
13. Был ли древнерусский Изяславль сообществом памяти?, w: Народы и культуры славянского мира Восточной Европы в исторической ретроспективе (Беларусь, Украина, Россия, Польша), сост. А. Д. Дудько, Гродно 2020, s. 28–35.
14. Кого и за что князь Федор Иванович Ярославич одарил деревянным образком с сюжетом “Премудрость созда себе храм”?, „Древняя Русь. Вопросы медиевистики” 2, 2021, s. 52–67.
15. А. Груша, С. Палехаў, Святар Фёдар і яго ікона Багародзіцы. Новыя звесткі аб паходжанні Мінскага абраза Божай Маці?, „Беларускі гістарычны часопіс” 5, 2021, s. 3–9.
16. Реплика в связи с новыми данными о возможных родственниках Франциска Скорины, w: Францыск Скарына: даўнія факты – новыя ідэі, рэд. А. Груша, Мінск 2021, s. 145–153.
17. А. І. Груша, А. Б. Доўнар, С. У. Палехаў, Судовае рашэнне архіепіскапа і мітрапаліта Кіеўскага і ўсяе Русі Іосіфа II Солтана за 1510 г., „Архіварыус. Зборнік навуковых паведамленняў і артыкулаў” 19, 2021, s. 51–76.
18. Скорина Франциск, w: Православная энциклопедия, т. 64, ред. Кирилл, Москва 2021, s. 273–277.

Najważniejsze publikacje referatów konferencyjnych (których materiały nie zostały włączone do publikacji monograficznych):

1. Шляхі і спосабы павышэння крыніцазнаўчай інфарматыўнасці выданняў кніг Метрыкі ВКЛ, w: Актуальныя пытанні вывучэння і выдання Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага. Матэрыялы міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі. Мінск, 11–12 лістапада 2003 г., склад. С. П. Віцязь, Мінск 2005, s. 62–90.
2. Pismo dokumentów kancelarii Wielkiego Księstwa Litewskiego pierwszej połowy XVI w. jako źródło do historii urzędu (w świetle materiałów Narodowego Historycznego Archiwum Białorusi), w: Belliculum diplomaticum II Thorunense. Kancelarie władców na ziemiach polskich w średniowieczu i czasach nowożytnych na tle porównawczym, red. W. Chorążyczewski, J. Tandecki, Toruń 2007, s. 87–95.
3. „Чалавек, народжаны ў варварскай краіне”: Ягайла – яго тыпізаваныя паводзіны, w: Вялікае княства Літоўскае і яго суседзі ў XIV–XV стст.: Саперніцтва, супрацоўніцтва, урокі. Да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы. Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. Гродна, 8–9 ліпеня 2010 г., склад. А. І. Грушa, С. В. Марозава, Мінск 2011, s. 157–170.
4. Po co są potrzebne „skomplikowane” publikacje źrόdeł historycznych? w: Edytorstwo źrόdeł – ograniczenia i perspektywy, red. A. Perłakowski, Krakόw 2015, s. 19–24.
5. Франциск Скорина: Достоинство писателя, w: Берковские чтения – 2015. Книжная культура в контексте международных контактов: Материалы III Международной научной конференции (Минск, 26–27 мая 2015 г.), сост.: Л. А. Авгуль, Д. Н. Бакун, Минск–Москва 2015, s. 130–135.
6. Друцкое Евангелие: новые контексты его изучения, w: Книга: Сибирь – Евразия: Труды I Междунар. науч. конгр.: в 3 т., т. 2, ред. И. В. Лизунова, Новосибирск 2016, s. 12–19.
7. Почему Франциск Скорина решил стать просветителем?, w: Современные проблемы книжной культуры: основные тенденции и перспективы развития: материалыV Международного научного семинара (Минск, 19–20 апреля 2016 г.), ред.: В. И. Васильев, А. И. Груша, Минск–Москва 2016, s. 74–78.
8. О мотивациях деятельности Франциска Скорины (к постановке вопроса), w: Румянцевские чтения – 2017. 500-летие издания первой славянской Библии Франциска Скорины: становление и развитие культуры книгопечатания. Материалы Международной научно-практической конференции (18–19 апреля 2017), ред. В. В. Фёдоров, Москва 2017, s. 142–147.
9. О религиозном сознании Франциска Скорины, w: Слов’янознавство і нові парадигми та напрями соціогуманітарних досліджень: матеріали Міжнар. наук. конф. (Киïв, 24 травня 2017 р.), ред. О. С. Онищенко, Киïв 2017, s. 367–370.
10. Князь Фёдор Иванович Ярославич. Правитель, писавший документы своей рукой, w: Белорусское Полесье как историко-культурный феномен. Материалы Международного научного семинара (Пинск, 29 мая 2019 г.), сост. Л. А. Авгуль, Д. Н. Бакун, Минск–Москва 2019, s. 37–48.
11. Крах и второе рождение Библиотеки Академии наук БССР (1941–1948), w: Бібліотеки національних академій наук: проблеми функціонування, тенденції розвитку. Матеріали Міжнародної науково-практичної конференції (Київ, 1 грудня 2020) / Libraries of National academies of Sciences: Problems of Functioning, Tendencies of Development Proceedings of the International. Scientific and Practical Conference (Kyiv, December 1, 2020), ред. О. Онищенко, Київ 2020, s. 58–89.

Najważniejsze artykuły recenzyjne i dyskusje:

1. „Малапрыстасаваныя” рэкамендацыі ці малападрыхтаваныя рэцэнзенты?, „Беларускі гістарычны агляд / Belarusian Historical Review” 10/1–2, 2003, s. 201–227.
2. Віцебска-рыжскія акты і праблемы іх выдання, „Беларускі гістарычны агляд / Belarusian Historical Review” 12/1–2, 2005, s. 210–240.
3. Крытычныя нататкі з нагоды новай працы Гудавічуса, „Беларускі гістарычны агляд / Belarusian Historical Review” 14/1–2, 2007, s. 265–304.
4. Odpowiedź na recenzję dr Rūty Čapaitė, „Studia Źródłoznawcze” 57, 2019, s. 285–288.
5. „Для лепшое твердости…”: пергаментныя дакументы перыяду Вялікага Княства Літоўскага з фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі (1391–1566 гг.), уклад. Я. С. Глінскі, А. А. Жлутка, Д. В. Лісейчыкаў, Мінск: Беларусь, 2018. 143 с.; [3] іл., „Istorijos šaltinių tyrimai” 7, 2021, s. 309–318.

Podręczniki dla studentów:

1. Беларуская кірылічная палеаграфія: Вучэбны дапаможнік для студэнтаў гістарычнага факультэта, БДУ, Мінск 2006, ss. 142.
2. А. І. Груша, А. М. Латушкін, Альбом палеаграфічных здымкаў (з электронным дадаткам): дапаможнік для студэнтаў, Мінск 2014, ss. 103.