Odszedł Profesor Tomasz Szarota
Z wielkim smutkiem przekazujemy wieść o śmierci Profesora Tomasza Szaroty, wybitnego historyka, zatrudnionego w naszym Instytucie nieprzerwanie od 1962 r. do chwili obecnej. Był synem Rafała Marcelego Blütha, badacza literatury, jednego z pierwszych polskich sowietologów, zamordowanego przez Niemców w egzekucji w listopadzie 1939 r. Po latach Syn napisze książkę poświęconą temu wydarzeniu, wyliczając także inne ofiary zbiorowego mordu. Tomasz Szarota zaczynał swą drogę naukową jako badacz wieku XIX, uczeń Stefana Kieniewicza. Zajmował się osadnictwem na Dolnym Śląsku po II wojnie światowej, stereotypami i autostereotypami narodowymi (książka o „niemieckim Michelu”). Był wydawcą licznych źródeł do historii Polski XX wieku, w tym dokumentów osobistych (dzienniki, wspomnienia). Wraz z Krystyną Kersten wydał obszerny wybór pamiętników konkursowych, opisujących wieś polską w czasie II wojny światowej i po niej. Szczególną popularność zdobyła jego praca o życiu codziennym w okupowanej Warszawie lat 1939–1944, która doczekała się czterech wydań (1974–2010!). Był autorem biografii Stefana Roweckiego, ale i Elżbiety Zahorskiej – prekursorki małego sabotażu. Uznanie zdobyła także jego książka U progu zagłady. Zajścia antyżydowskie i pogromy w okupowanej Europie : Warszawa, Paryż, Amsterdam, Antwerpia, Kowno. Wiele jego książek weszło do obiegu europejskiego, głównie przez przekłady niemieckojęzyczne.
Przez lata Profesor kierował Zakładem Badań nad Dziejami Polski po 1945 r. naszego Instytutu, wychowując pokolenia badaczy Polski Ludowej. Uczył krytycyzmu, ale i tego, by bezmyślnie nie „deptać przeszłości ołtarzy”.
Tomasz Szarota angażował się w spory naukowe, stojąc zawsze po stronie prawdy historycznej. W ubiegłym roku ukazał się jego wywiad wspomnieniowy Duma i wstyd. O historii i potrzebie pamiętania.
Dyrektor i Pracownicy IH PAN
Pogrzeb Profesora odbędzie się 31.08.2026r. o godz.12.00 w Kaplicy Halpertów na cmentarzu ewangelicko-augsburskim przy ul. Młynarskiej 54/56/58 w Warszawie.
