Międzynarodowy workshop „Procesy urbanizacyjne na wschodnim krańcu Europy: miasta w Wielkim Księstwie Litewskim na tle porównawczym do krajów Europy Środkowo-Wschodniej”

06.11.2026 r. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, Rynek Starego Miasta 31, Warszawa

Program

9:00-9:15 otwarcie

Panel 1. Urbanizacja i procesy urbanizacyjne, godz. 9:15-10:15

Michał Słomski (Instytut Historii PAN) – Historiografia i źródła. Czy potrzebujemy nowego ujęcia lokacji miast mazowieckich w późnym średniowieczu?

Mikola Volkau (Instytut Historii PAN) – Karczmy a początki miasteczek w Wielkim Księstwie Litewskim w końcu XIV – początku XVI wieku

Natalia Biłous (Instytut Historii Ukrainy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy) – Procesy urbanizacyjne w województwie kijowskim w XV – XVII w. Aktualne problemy badawcze.

Olga Gul (Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Krypjakewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy) – Lwów jako ośrodek prawa magdeburskiego, pozycje grup etniczno-religijnych i pluralizm prawny

10:15-10:30 dyskusja

10:30-10:45 przerwa kawowa

Panel 2. Pojęcie miasta (typologia), godz. 10:45-11:45

Jonas Drungilas (Instytut Historii Litwy/ Instytut Historii PAN) – Co można uznać za małe miasta niesamorządowe w Księstwie Żmudzkim w drugiej połowie XVIII wieku? Perspektywa demograficzna

Maria Cieśla (Instytut Historii PAN) – Jak definiować miasto w XVII wieku. Specyfika ustrojowa Słucka

Bohdana Petryszak (Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie) – Kształtowanie się ustroju prawa magdeburskiego w miastach województw ruskiego i bełskiego: problemy badawcze

Nina Skepyan (Białoruski Instytut w Pradze) – Między civitas a oppidum: czy jezuici wpłynęli na język opisu miast Wielkiego Księstwa Litewskiego?

11:45-12:00 dyskusja

12:00-12:15 przerwa kawowa

Panel 3. Ustrój i funkcjonowanie prawne miast, godz. 12:15-13:15

Mindaugas Klovas (Instytut Historii Litwy) – Gwarant praw miejskich – przywileje władców (przypadek Wilna)

Maksim Makarau (Instytut Historii PAN) – Oryginalne systemy prawa miejskiego na wschodzie Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI – XVII wieku

Gabija Tubelevičiūtė (Instytut Historii Litwy) – Instytucje samorządowe w miastach województwa trockiego w XVIII wieku: przypadki Merecza i Olity

Łukasz Gołaszewski (Uniwersytet Warszawski) – Knyszyn przed 1568 rokiem – miasteczko bez praw magdeburskich

13:15-13:30 dyskusja

13:30-14:45 przerwa obiadowa

Panel 4. Infrastruktura i komunikacja w miastach, godz. 14:45-16:00

Aleksandra Girsztowt-Biskup (Uniwersytet w Gdańsku) – Miasta w Nowej Marchii w czasach krzyżackich – prawo, gospodarka, społeczeństwo – założenia projektu

Jerzy Gordziejew (Uniwersytet Jagielloński) – Grodno: upadłe miasto?

Rimantas Bedulskis (Instytut Historii Litwy) – Miasta Wielkiego Księstwa Litewskiego nad rzekami spławnymi: możliwości i wyzwania

Maciej Kwiatkowski (Uniwersytet w Białymstoku) – Struktura zawodowa miast i miasteczek ekonomii grodzieńskiej w długim trwaniu (XVI-XVIII wieku)

16:00-17:00 dyskusja i podsumowanie warsztatów

17:00 kolacja

Osoby zainteresowane udziałem on-line proszone są o wysłanie wiadomości na adres: workshop.miasta@gmail.com

Workshop jest organizowany w ramach projektu: „What Was a Town in the Grand Duchy of Lithuania? Terminological and Source-related Problems in Research on Urbanization in the Grand Duchy of Lithuania” (2025-2027)”. Nr NDICI-GEO-NEAR/2023/444-419-0005