W dniach 11-13 czerwca 2026 r. w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego odbędzie się konferencja Komisji (Sekcji) Historii Miast Komitetu Nauk Historycznych PAN pt. „Dom i curia. Formy domu i parceli w epoce przedindustrialnej”. Wśród organizatorów konferencji znalazł się Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN. Podczas konferencji poruszone zostaną zagadnienia funkcjonowania parcel miejskich jako narzędzia sprawowania władzy oraz generowania dochodu oraz różnorodne ujęcia nieruchomości w mieście w epoce przedprzemysłowej z perspektywy badań historycznych, prawno-historycznych, urbanistycznych, architektonicznych i archeologicznych.

Program wydarzenia

czwartek, 11 czerwca – Forum młodych badaczy, Instytut Historii Sztuki, ul. Szewska 36, sala 309

14:00
Urszula Sowina
Przewodnicząca Sekcji / Komisji Historii Miast KNH PAN

PRZYWITANIE GOŚCI, SŁOWO WSTĘPNE

PANEL I. PROWADZENIE Radosław Gliński

14:15 – 14:35
Mateusz Król (Muzeum Etnograficzne w Krakowie, Uniwersytet Jagielloński)
Adres godny rajcy. Przyczynek do historii dawnej kamienicy przyrynkowej i jej właścicieli w świetle źródeł miejskich podkrakowskiego Kazimierza

14:35 – 14:55
Mirosław Płonka (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie)
Prywatne nieruchomości przeznaczone na ratusze (XVI–XVIII w.)

14:55 – 15:15
Krystian Węgrzyniak (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie)
Udział przedstawicieli władz miejskich w obrocie parcelami w świetle najstarszej zachowanej księgi ławniczej Kazimierza

15:15 – 15:45
DYSKUSJA I PRZERWA KAWOWA

PANEL II. PROWADZENIE Mateusz Król

15:45 – 16:05
Katarzyna Komorowska (Politechnika Wrocławska)
Przemiany przestrzenne w obrębie działki pełnokuryjnej na przykładzie parceli przy Rynku 60 we Wrocławiu

16:05 – 16:25
Mikita Berdzik, Sofiia Dumanchuk, Mariia Shevchuk (Politechnika Wrocławska)
Próba rekonstrukcji zabudowy rynkowej miasta Mieroszów w XVIII w.

16:25 – 16:45
Anna Ginter, Anna Gocejna, Gabriela Ziarko (Politechnika Wrocławska)
Możliwości oraz problemy z rekonstrukcją renesansowej kamienicy „Pod Złotą Koroną” we Wrocławiu

16:45 – 17:05
Karol Cieślik, Magdalena Dobczyńska, Patrycja Rostkowska (Politechnika Wrocławska)
Zanik dziewiętnastowiecznej rezydencji miejskiej we Wrocławiu na przykładzie parceli willi Eichbornów (Kościuszki 2–4) – próba rekonstrukcji architektonicznej

17:05 – 17:30
DYSKUSJA, PODSUMOWANIE I ZAMKNIĘCIE OBRAD


piątek, 12 czerwca – Konferencja, Instytut Historii Sztuki, ul. Szewska 36, sala 309

9:30
Urszula Sowina (Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk)
Przewodnicząca Sekcji / Komisji Historii Miast KNH PAN

PRZYWITANIE GOŚCI, SŁOWO WSTĘPNE

9:40
Rafał Eysymontt (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego)
Rola parceli w kształtowaniu planu miasta średniowiecznego, analiza porównawcza

10:00
Beata Wywrot-Wyszkowska (Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk)
Działka mieszczańska w miastach południowego pobrzeża Bałtyku w świetle badań archeologicznych

10:20
Piotr Samól (Wydział Architektury, Politechnika Gdańska)
Jak tyczono miasto i parcele? Młode Miasto Gdańsk na tle porównawczym

10:40
DYSKUSJA

11:00 – 11:20
PRZERWA KAWOWA

11:20
Tomasz Cymbalak (Národní památkový ústav, územní odborné pracoviště v Praze)
Jakub Sawicki (Archeologický ústav AV ČR Praha)
Możliwości rozpoznania mieszkalnictwa czynszowego z perspektywy archeologii na przykładzie średniowiecznych parcel z Nowego Miasta praskiego

11:40
Maryana Dolynśka (Ukraiński Uniwersytet Katolicki, Lwów)
Area, curia, orthos z perspektywy badań urbanonimicznych (na podstawie źródeł lwowskich)

12:00
DYSKUSJA

12:20 – 12:40
PRZERWA KAWOWA

12:40
Kamila Follprecht (Archiwum Narodowe w Krakowie)
Księgi hipoteczne Wolnego Miasta Krakowa jako źródło badań zabudowy staropolskiego Krakowa (komunikat)

13:00
Marcin Grulkowski (Pracownia Historii Gdańska i Dziejów Morskich Polski, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk)
Nieruchomości jako przedmiot czynności prawnych i działań administracji w Gdańsku w XIV–XVIII w.

13:20
DYSKUSJA

13:40 – 15:30
PRZERWA OBIADOWA

15:30
Waldemar Komorowski (Muzeum Narodowe w Krakowie)
Od frontu i od zadzi, czyli o działce rezydencjonalnej w czasach staropolskich. Przykład Krakowa

15:50
Zofia Maciakowska (Pracownia Historii Gdańska i Dziejów Morskich Polski, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk)
Gdańskie Zamczysko w XVII wieku. Nowe funkcje i zagospodarowanie terenu po dawnym zamku krzyżackim

16:10
Szymon Jackowski (Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej)
Nowy Staw – przypadek zespolenia średniowiecznych układów przestrzennych miasta i wsi

16:30
DYSKUSJA

17:00
ZEBRANIE KOMISJI (OBECNIE SEKCJI) HISTORII MIAST KOMITETU NAUK HISTORYCZNYCH PAN

18:30 – 21:00
SPOTKANIE TOWARZYSKIE (ul. Św. Józefa 1/3, Ostrów Tumski)


sobota, 13 czerwca

9:00
Martin Musílek (Univerzita Karlova, Praha)
Nájemní bydlení ve středověké Praze \ Rental housing in medieval Prague

9:20
Radosław Gliński (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego)
Parcela w miastach sudeckich w okresie średniowiecza i wczesnej nowożytności: terminologia, rozmiar, zagospodarowanie

9:40
Dorota Żurek (Instytut Historii i Archiwistyki, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie)
Specyfika działki w mieście górniczym na przykładzie późnośredniowiecznej Bochni

10:00
DYSKUSJA

10:20
PRZERWA KAWOWA

10:40
Maria Piegut-Pintal (Katedra Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska)
Metoda statystyczna – cosine quantogram – w badaniach nad rozmierzeniem działek mieszczańskich. Śląsk na tle rozwiązań europejskich

11:00
Michael Rykl (České vysoké učení technické v Praze Fakulta architektury)
Příklady proměny parcelace na Starém Městě pražském z výsledků stavebněhistorických průzkumů / Wandel der Parzellierung in der Prager Altstadt im Mittelalter und der frühen Neuzeit

11:20
Roland Mruczek (Katedra Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska)
Tęgowska kamienica mieszczańska. Typologia układów przestrzennych

11:40
Piotr Wawrzyniak, Janusz Pietrzak (Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Uniwersytet Łódzki)
Kamienice przy ul. Żydowskiej w Poznaniu (wybrane przykłady)

12:00
DYSKUSJA I PODSUMOWANIE

13:00
ZAKOŃCZENIE KONFERENCJI