Włodarczyk Edward (1946–2021)
Edward Włodarczyk
1946–2021
7 kwietnia 2021 r. po ciężkiej chorobie odszedł do Wieczności nasz przyjaciel, wybitny historyk, rektor Uniwersytetu Szczecińskiego Profesor Edward Włodarczyk.
Swoje życie naukowe dzielił pomiędzy Szczecinem i Poznaniem. Przyszedł na świat w rodzinie nauczycielskiej 5 października 1946 r. w Gilowie nieopodal Strzelec Krajeńskich niemal w połowie drogi między obu ośrodkami akademickimi. Studia historyczne ukończył na Wydziale Filologiczno-Historycznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po ich zakończeniu, w 1969 r., rozpoczął pracę w Pracowni Zakładu Historii Pomorza IH PAN kierowanym przez prof. Bogdana Dopierałę. Pod kierunkiem swego mistrza w 1977 r. w UAM doktoryzował się na podstawie dysertacji pt.: Wielki przemysł Szczecina w l. 1850–1914. W tej samej uczelni w 1989 r. obronił rozprawę habilitacyjną Rozwój gospodarczy miast pruskich prowincji nadbałtyckich w l. 1808–1914. Zwieńczeniem drogi awansu naukowego było uzyskanie w 1999 r. z rąk Prezydenta RP tytułu profesora nauk humanistycznych.
Przez całe życie naukowo Profesor Edward Włodarczyk zajmował się dziejami miast portowych Pomorza, Prus oraz regionu południowego Bałtyku w XIX i 1. poł. XX w. Badał przede wszystkim ich gospodarkę, w tym morską, ale także śledził procesy kształtowania się społeczeństw miejskich i zachodzące w nich przemiany. Wiele miejsca poświęcał rozwarstwieniu majątkowemu w nadbałtyckich miastach. Interesowały Go także procesy industrializacyjne i urbanizacyjne obejmujące w XIX i początkach XX w. całą Europę Północną. Zajmował się również handlem i polityką morską państwa pruskiego w 2. poł. XIX i na początku XX w. Swe prace Profesor Edward Włodarczyk publikował we wiodących czasopismach krajowych i zagranicznych. Łącznie opublikował ponad 230 monografii autorskich, prac zbiorowych, artykułów, rozpraw naukowych i recenzji w językach polskim, niemieckim i angielskim. Za swą pracę naukową był wielokrotnie nagradzany, a szczególnie cenił sobie Nagrodę Prezydenta Miasta Gdańska (2000), nagrodę zespołową Ministra Edukacji Narodowej (2001) i podwójnego Nobla Zachodniopomorskiego (2007 i 2012). Ostatnią publikacją, którą obdarzył nas tuż przed Świętami Bożego Narodzenia 2020 r., są Studia z dziejów pruskiej gospodarki i polityki morskiej w latach 1815–1939.
Dość szybko wszedł do grona ważniejszych badaczy rodzącego się szczecińskiego środowiska historycznego, z czasem stając się jego kluczową osobistością. Krótko po uzyskaniu habilitacji i przejściu na emeryturę prof. Bogdana Dopierały (1989) przejął kierownictwo Pracowni Zakładu Historii Pomorza IH PAN. Trzy lata później przeszedł do pracy w Uniwersytecie Szczecińskim. Bardzo szybko Jego talenty naukowe i organizacyjne dostrzegła społeczność akademicka. W 1996 r. powierzono Profesorowi funkcję dziekana Wydziału Humanistycznego, następnie w 2002 r. dyrektora Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych, w 2008 r. prorektora ds. nauki, aż wreszcie w 2012 r., na dwie kolejne czteroletnie kadencje – rektora Uniwersytetu Szczecińskiego.
Dzięki wynikom swoich badań, ale i ujmującej osobowości zyskał sympatię i uznanie najpierw w Szczecinie, a później w Polsce, Niemczech i krajach basenu Morza Bałtyckiego. W 2000 r. wybrano Go do Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego, a trzy lata później został jego wiceprezesem. Z Jego inicjatywy w 2014 r. w Szczecinie zorganizowany został XIX Powszechny Zjazd Historyków Polskich „Polska – Bałtyk – Europa”. W latach 1997–2016 pełnił funkcję redaktora naczelnego rocznika „Studia Maritima”, wchodził w skład redakcji wielu czasopism naukowych, w tym np. „Zapisek Historycznych”, „Dziejów Nowożytnych”, „Studiów Zachodnich”, „Śląskiego Kwartalnika Historycznego Sobótka”.
W pamięci osób, które spotkały Profesora Edwarda Włodarczyka na swojej drodze, pozostaje jako wybitny naukowiec, ale też jako szlachetny Profesor, powściągliwy, dystyngowany, zawsze nienagannie ubrany, dla każdego znajdujący dobre słowo i umiejący zażegnywać najpoważniejsze nawet konflikty. Pozostawił po sobie ogromny dorobek naukowy i wdzięczną pamięć ludzi.
Adam Makowski
Uniwersytet Szczeciński
