Pietraszek-Cholewa Krystyna (1941–2021)

 

Krystyna Pietraszek-Cholewa

1941–2021

Krystyna Maria Pietraszek-Cholewa urodziła się w Warszawie 1 sierpnia 1941 r. w rodzinie inteligenckiej z ojca Jerzego i matki Reginy z domu Popiel. Jej wczesne lata życia, jak w przypadku wielu polskich dzieci w latach 40. XX w., naznaczone były cierpieniem. Krystyna Pietraszek w czasie wojny straciła dziadka w obozie koncentracyjnym w Dachau. Pamiętała Powstanie Warszawskie i traumę tuż po ustaniu walk, kiedy jako trzyletnia dziewczynka została wraz z rodziną, tak jak wszyscy cywilni mieszkańcy Warszawy, wygnana z miasta. Następnym dramatem była dla niej tuż po wojnie przedwczesna śmierć ojca.

W czasie, gdy Warszawa zaczynała powstawać z ruin, zamieszkała wraz z matką i siostrą na Jazdowie, na osiedlu domków fińskich, przeznaczonym dla rodzin osób pracujących w Biurze Odbudowy Stolicy. W latach 1948–1955 uczęszczała do szkoły podstawowej na ulicy Górnośląskiej. Następnie uczyła się w XV Liceum Ogólnokształcącym im. Narcyzy Żmichowskiej, w którym w 1959 r. zdała maturę. W latach 1960–1962 podjęła naukę w Studium Stenotypii i Języków Obcych na ulicy Ogrodowej. Po ukończeniu Studium przez rok pracowała w Przedsiębiorstwie Handlu Zagranicznego „Universal” jako referent ekonomiczny. W 1963 r. wyjechała do Torunia, gdzie po zdanych egzaminach została przyjęta na Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i podjęła studia w zakresie historii. Po roku przeniosła się na Wydział Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończyła w 1969 r. Uczęszczała na seminarium magisterskie prof. Izy Bieżuńskiej-Małowist, a tytuł magistra historii uzyskała na podstawie pracy pt.: Nowe tendencje w polityce Rzymu w stosunku do prowincji w I w. p.n.e.

Pierwszą pracę po studiach rozpoczęła 1 października 1969 r. w Państwowym Archiwum m. st. Warszawy i Województwa Warszawskiego przy ulicy Krzywe Koło, gdzie pełniła funkcję młodszego archiwisty. Do jej obowiązków należało opracowywanie materiału archiwalnego z pierwszych lat po II wojnie światowej. W 1969 r. stała się także członkiem Związku Pracowników Nauki, Kultury i Sztuki. 1 lutego 1972 r. za obopólnym porozumieniem stron podjęła pracę w Centrum Pamiętnikarstwa przy Zarządzie Głównym Towarzystwa Przyjaciół Pamiętnikarstwa na ulicy Nowy Świat. Zorganizowała tam Centralne Archiwum Pamiętnikarskie, a od sierpnia 1973 r. była jego kierownikiem. Brała również udział w pracach nad edycją „Pamiętnikarstwa Polskiego”, kwartalnika wydawanego przez TPP (opracowywała i oceniała materiał pamiętnikarski, sporządzała bibliografię konkursów pamiętnikarskich, którą publikowano w czasopiśmie od nr 3 z 1972 r., zamieszczała noty bibliograficzne pamiętników, a także informacje o zasobach Archiwum Pamiętnikarskiego).

1 marca 1974 r. rozpoczęła nową pracę jako korektor w Oddziale Warszawskim Zakładu Narodowego im. Ossolińskich – Wydawnictwa PAN. W 1974 r. stała się również członkiem Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. 1 września 1975 r. przeszła na stanowisko redaktora. Aby podnieść swoje kwalifikacje, odbyła w 1978 r. na zlecenie wydawnictwa kurs dla redaktorów merytorycznych, zorganizowany przez wspomniane wyżej PTWK. Dzięki temu objęła stanowisko starszego redaktora. Funkcję tę pełniła do 27 maja 1992 r., tj. do momentu rozwiązania redakcji wydawnictwa. Następnie została skierowana do pracy w warszawskiej Księgarni Ossolineum, gdzie powierzono jej obowiązki zastępcy kierownika. Od 1980 r. przez cały okres pracy w Ossolineum należała do zakładowego NSZZ „Solidarność”.

Na początku lat 90. XX w. wydawnictwo Ossolineum zaczęto komercjalizować, a Oddział Warszawski tej instytucji przeznaczono do likwidacji. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w pracy redakcyjnej Krystyna Pietraszek-Cholewa bez problemu znalazła nowe zajęcie. 15 lutego 1993 r. została zatrudniona w Instytucie Historii PAN w Pracowni Bibliografii Retrospektywnej XIX i XX w., kierowanej w tym czasie przez dr Stefanię Wandę Sokołowską. Powierzono jej obowiązki starszego dokumentalisty inżynieryjno-technicznego, które wykonywała aż do przejścia na emeryturę. Należało do nich gromadzenie i opracowywanie materiałów do Bibliografii historii Polski XIX i XX w., wydawnictwa rozpoczętego jeszcze pod koniec XIX w. we Lwowie przez Ludwika Finkla, a kontynuowanego od lat 50. XX w. przez zespół bibliograficzny IH PAN w Warszawie. Krystyna Pietraszek-Cholewa dołączyła do tego zespołu w trakcie prac nad bibliografią wydawnictw ciągłych, które ukazywały się na ziemiach polskich od upadku powstania styczniowego do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. Wykonywała autopsje czasopism i kalendarzy w bibliotekach warszawskich, uczestniczyła w krajowych kwerendach bibliotecznych w innych miastach, głównie w Toruniu, Szczecinie i Poznaniu, wyszukiwała w literaturze przedmiotu (także w bibliografiach niemieckich) tytuły wydawnictw ciągłych, które nie miały dotąd swoich kart i dokumentacji w kartotece Pracowni, następnie zebrane materiały porządkowała i na ich podstawie sporządzała część opisów bibliograficznych, prowadziła również wstępne prace redakcyjne.

Efektem jej pracy w IH PAN jako dokumentalisty było współopracowanie Bibliografii historii Polski XIX i XX wieku, t. III: 1865–1918, wol. 1, który objął wydawnictwa ciągłe i jednodniówki z zaboru rosyjskiego (red. Stefania Sokołowska i Irmina Ossowska, Warszawa 2000) oraz wol. 2, zawierającego opisy druków ciągłych i jednodniówek, ukazujących się na terenie zaboru pruskiego (red. S. Sokołowska i I. Ossowska, Warszawa 2010). Szczególny wkład Krystyny Pietraszek-Cholewy widać w pracach nad wol. 2, zwłaszcza w sporządzaniu opisów kalendarzy oraz tzw. jednodniówek, mających właściwie charakter druków okolicznościowych, wydawanych w zaborze pruskim oraz na terenie obecnych Ziem Zachodnich i Północnych. Aby móc współuczestniczyć również w opracowywaniu drukowanych czcionką gotycką czasopism niemieckojęzycznych, rozpoczęła na kilka lat przed emeryturą naukę języka niemieckiego od podstaw. Po nabyciu praw emerytalnych w 2001 r. pracowała jeszcze w zespole bibliograficznym do 31 grudnia 2007 r. Poza działalnością zawodową współpracowała przez wiele lat, także na emeryturze, z Domem Wydawniczym ABC podejmując się redakcji i korekty książek z dziedziny nauk prawnych, otrzymywała również zlecenia z innych oficyn wydawniczych, np. z Wydawnictwa TRIO.

W pracy zespołowej w IH PAN Krystyna Pietraszek-Cholewa dała się poznać jako osoba bardzo uczynna, chętnie jeździła na kwerendy do bibliotek pozawarszawskich, podczas gdy inne osoby z różnych względów nie mogły brać w nich udziału. Była cicha, choć na zebraniach Pracowni umiała bronić swojego zdania, była też niezwykle pracowita i sumienna, koleżanki nazywały ją nawet „Mróweczką”. Ze względu na jej ciepły i serdeczny stosunek do innych, darzono ją sympatią nie tylko w Pracowni. Kochała książki, których w domu zgromadziła dość pokaźną liczbę. W zespole dzieliła się też kolejną swoją miłością – ciągnęło ją do gór, gdzie często spędzała urlopy wraz z mężem nauczycielem i dwoma synami. Niestety góry zabrały jej męża, który zmarł tam nagle na początku 2008 r., oddaliwszy się samotnie od kwatery.

Krystyna Pietraszek-Cholewa była człowiekiem „starej daty”, dla którego najważniejsza była rodzina i mrówcza praca. Zmarła 6 kwietnia 2021 r. na COVID-19. Pochowano ją w grobie rodzinnym na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.

Anna Adamczyk