Zmarła s. prof. Aleksandra Witkowska

Z żalem przyjęliśmy informację, że 20 lutego 2024 r. w wieku 93 lat zmarła

Siostra prof. dr hab. Aleksandra Witkowska OSU

powszechnie znana i ceniona mediewistka, autorka pionierskich prac dotyczących hagiografii i kultury religijnej średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych. W Instytucie Historii PAN w 1978 r. uzyskała stopień doktora habilitowanego. W latach późniejszych wielokrotnie współpracowała z naszym Instytutem.

Poniżej wspomnienie prof. dr. hab. Pawła Krasa.

Vita mutatur non tollitur!

W dniu wczorajszym dotarła do nas smutna wiadomość o śmierci s. prof. Aleksandry Witkowskiej OSU, wybitnej uczonej-mediewistki i autorki fundamentalnych prac poświęconych średniowiecznej kultury kulturze religijnej.

Od niemal siedmiu dekad Siostra Aleksandra Witkowska była związana ze środowiskiem historycznym KUL. W 1955 r. rozpoczęła studia historyczne na Wydziale Nauk Humanistycznych; stopień doktora uzyskała na Uniwersytecie Warszawskim (1967), a doktora habilitowanego w Instytucie Historii PAN w Warszawie (1978). W 1992 r. otrzymała tytuł profesora. W latach 1983–2004 kierowała Katedrą Historii Powszechnej Wieków Średnich, a w latach 1985–1988 pełniła funkcję kierownika Sekcji Historii (obecnie Instytutu Historii) KUL.

S. prof. Aleksandra Witkowska należała do najbardziej cenionych i rozpoznawalnych mediewistów KUL. Wraz z prof. prof. Jerzym Kłoczowskim, Zygmuntem Sułowskim, Eugeniuszem Wiśniowskim, s. Urszulą Borkowską i Czesławem Deptułą tworzyła zespół badawczy, który realizował na KUL-u pionierskie badania podstawowe dotyczące dziejów polskiego chrześcijaństwa w średniowieczu. Była autorką klasycznych studiów poświęconych hagiografii, kultom pątniczym i geografii sakralnej średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych. W jej bogatym dorobku znalazły się m.in. takie pozycje, jak: Miracula małopolskie z XIII i XIV wieku. Studium źródłoznawcze („Roczniki Humanistyczne”, 1971), Kulty pątnicze piętnastowiecznego Krakowa. Z badań nas religijnością ludową (Lublin 1984), Przestrzeń i sacrum. Geografia kultury religijnej w Polsce i jej przemiany w okresie od XVII do XX w. na przykładzie ośrodków kultu i migracji pielgrzymkowych (wspólnie z A. Jackowskim, Z.S. Jabłońskim, I. Sołjan i E. Bilską, Kraków 1996); Święty Wojciech – życie i kult. Bibliografia do roku 1999 (wspólnie z J. Nastalską, Lublin 2002); Titulus ecclesiae. Wezwania współczesnych kościołów katedralnych w Polsce (Warszawa 1999), Polskie niebo. Ikonografia hagiograficzna u progu XVII wieku (wspólnie z ks. R. Knapińskim, Pelplin 2007), Staropolskie piśmiennictwo hagiograficzne, t. 1–2 (wspólnie z J. Nastalską, Lublin 2007). Podsumowaniem naukowej drogi s. prof. Aleksandry Witkowskiej jest książka Sancti, miracula, peregrinationes (Lublin 2009), będąca zbiorem dawniej wydanych artykułów.

Była kierowniczką kilku grantów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ostatni z nich, zakończony w 2012 r., Staropolski Atlas Marianus XVI–XXI. Z badań nad antropologia miejsc świętych przyniósł publikację obszernego Katalogu maryjnych miejsc świętych. Książka Ku ozdobie i obronie Rzeczypospolitej. Maryjne miejsca święte w drukach staropolskich (wspólnie z J. Nastalską-Wiśnicką, Lublin 2013). Współpracowała z o. Romualdem Gustawem OFM przy opracowaniu monumentalnego dzieła Hagiografia polska. Hagiografia polska. Słownik bio-bibliograficzny, t. 1–2 (Lublin 1971–1972). W późniejszych, pod jej redakcją, ukazało się poszerzone i uzupełnione wydanie tego słownnika  pt. Nasi święci. Polski słownik hagiograficzny (Poznań 1995; 1998).

Wiele uwagi poświęciła macierzystemu zgromadzeniu – Urszulankom Unii Rzymskiej, zwłaszcza placówce lubelskiej. Uporządkowała Archiwum szkolne Urszulanek i przygotowała Katalog uczennic Szkoły Podstawowej oraz Gimnazjum i Liceum Sióstr Urszulanek w Lublinie 1917–1955. Ostatnią jej publikacją są Urszulańskie gawędy (Lublin 2023).

Odeszła Uczona niezwykle twórcza i pracowita, która na gruncie polskiej mediewistyki była pionierem nowoczesnych badań kultury religijnej.

Niech odpoczywa w Pokoju!