Konferencja „Oswajanie rewolucji: doświadczenia społeczeństw Polski i Europy Środkowej w latach 1945-1989 r.”

Wśród poruszanych kwestii znajdą się takie zagadnienia jak:

• Stare i nowe struktury społeczne i zawodowe;
• Jeden naród? Zróżnicowanie etniczne i mniejszości narodowe;
• Miasto i wieś: nowe przestrzenie a relacje i procesy społeczne;
• Kobiety, rodzina, grupy wiekowe;
• Partia komunistyczna, władza, społeczeństwo;
• Migracje wewnętrzne i zewnętrzne. 

Zakładanym efektem konferencji – zarówno tej jak i kolejnych  jest przygotowanie i wydanie wysoko punktowanych publikacji, nie tylko podsumowujących konferencyjne debaty, ale również stanowiących propozycję syntetycznego ujęcia społecznej historii komunistycznej Polski i pozostałych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. W efekcie powstanie zatem publikacja reasumująca najważniejsze ustalenia naukowe w tej dziedzinie.
 

PROGRAM KONFERENCJI

Dzień I: Piątek, 17 października 2025

9:30–11:00 – Otwarcie konferencji i wykład inauguracyjny

Wykład keynote I: Joachim von Puttkamer (Imre Kertész Kolleg, Jena): Suing the Police in Socialist Poland
Moderacja: Bartłomiej Kapica

11:00–11:15 – Przerwa kawowa

11:15–12:45 – Sesja I: Paradoksy legitymizacji: Wewnętrzne sprzeczności partyjnej władzy
Moderacja: Michał Przeperski

• The Making of the New Elite: Social Origins and Structures in the Bulgarian Communist Party (1944–1956) – Vasil Paraskevov (Konstantin Preslavsky University, Bulgaria)
• Życie społeczne członków partii komunistycznej w Polsce – Paweł Sasanka (Instytut Pileckiego)
• „Żadnym gliną nie będę, bo już jestem ślusarzem”. Lokalne kadry władzy komunistycznej i ich osobiste rewolucje (1944–1956) – Łukasz Bertram (Instytut Studiów Politycznych PAN)

12:45–13:00 – Przerwa kawowa

13:00–14:00 – Wykład keynote II: Marta Kurkowska-Budzan (Uniwersytet Jagielloński): „Bioarchiwum pracy: metodologia i perspektywy badań”?
Moderacja: Ewelina Szpak

14:00–15:00 – Przerwa obiadowa

15:00–16:30 – Sesje II i III – sesje równoległe

15:00–16:30 – Sesja II: Podmiotowość w cieniu systemu: Kobiety, dzieci i młodzież wobec wyzwań socjalistycznej rzeczywistości
Moderacja: Dariusz Jarosz

• Dorastanie w cieniu wojny. Pokolenie wojenne i powojenne wobec przemian społecznych po 1945 roku – Anna Idzikowska-Czubaj (Uniwersytet Adama Mickiewicza) 
• Dorastanie i edukacja w badaniach girlhood studies – Katarzyna Stańczak-Wiślicz (Instytut Badań Literackich PAN)
• Małżeństwo, macierzyństwo i rodzina w socjalizmie – Barbara Klich-Kluczewska (Uniwersytet Jagielloński)

15:00–16:30 – Sesja III: Tożsamości w ruchu. Mniejszości narodowe i etniczne wobec komunizmu (cz. 1 )
Moderacja: Bartosz Kaliski

• Ukraińcy – Jarosław Syrnyk (Uniwersytet Wrocławski) 
• Żydzi w PRL – Bożena Szaynok (Uniwersytet Wrocławski)
• Białorusini – Eugeniusz Mironowicz (Uniwersytet w Białymstoku)

16:30–16:45 – Przerwa kawowa

16:45–18:30 – Sesje równoległe IV i V

16:45–18:30 – Sesja IV: Między centrum a peryferiami: Negocjowanie władzy w przestrzeniach lokalnych
Moderacja: Hubert Wilk

• Partia, dziki i KSS KOR. Konflikty społeczności lokalnych z rządowymi ośrodkami łowieckimi – Andrzej Zawistowski (Instytut Pileckiego) 
• Praca w PRL – pryncypia ideowe a rzeczywistość pracy umysłowej i fizycznej – Marcin Jarząbek (Uniwersytet Jagielloński)
• Inspekcja Robotniczo-Chłopska (Ircha)- element neostalinizacji czy instrument partycypacji społecznej w ostatniej dekadzie – Krzysztof Madej   

16:45–18:30 – Sesja V: Dyscyplinowanie społeczeństwa: Wielowymiarowe strategie kontroli w PRL
Moderacja: Paweł Sasanka

• Cenzura. Polityka – instytucje twórcy – Zbigniew Romek (Akademia Vistula)
• Propaganda – instrument i codzienność – Mariusz Mazur (Uniwersytet Marii-Curie Skłodowskiej)
• Między wojskową historią i socjologią. Historia społeczna kadry oficerskiej Ludowego Wojska Polskiego – zarys problemu – Tomasz Leszkowicz (Wojskowe Biuro Historyczne) 

18:30–19:30 – Kolacja

Dzień II, Sobota, 18 października 2025

9:00–10:00 – Wykład keynote III: Zsuzsanna Varga (Eötvös Loránd University, Budapeszt): Peasant agency during and after the collectivization: individual and collective experiences
Moderacja: Ewelina Szpak

10:00–10:15 – Przerwa kawowa

10:15–11:45 – Sesje VI i VII – sesje równoległe

10:15–11:45 – Sesja VI: Prowincja jako laboratorium modernizacji: wieś i struktury awansu w Polsce Ludowej
Moderacja: Ewelina Szpak

• PGR jako laboratorium nowoczesności? – Małgorzata Machałek (Uniwersytet Szczeciński)
• Prywatne gospodarstwa rolne a niekapitalistyczna modernizacja odgórna. Mechanizmy adaptacyjne” – Maria Halamska (IRWiR PAN)
• Struktury odczuwania awansu w Polsce powojennej – Magda Szcześniak (Instytut Kultury Polskiej UW)

10:15–11:45 – Sesja VII: Tożsamości w ruchu. Mniejszości narodowe i etniczne wobec komunizmu (cz. 2)
Moderacja: Bartłomiej Kapica

• Migracje zewnętrzne w PRL – Dariusz Stola (Instytut Studiów Politycznych PAN)
• Społeczeństwo Polski powojennej w planach i wizjach rządu RP na uchodźstwie w okresie II wojny światowej – Kinga Czechowska (Instytut Pileckiego)  
• Niemcy – Piotr Madajczyk (Instytut Studiów Politycznych PAN)

11:45–12:45 –  Przerwa obiadowa

12:45–14:15 – Sesja VIII: Między retoryką równości a praktyką różnic: Nowe stratyfikacje społeczne w socjalizmie
Moderacja: Hubert Wilk

• Chłopi: przeobrażenia i strategie adaptacji – Dariusz Jarosz (Instytut Historii PAN)
• Robotnicy: „klasa przewodnia” między retoryką a codziennością – Jędrzej Chumiński (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu)
• Artyści i twórcy w systemie kontrolowanej autonomii – Konrad Rokicki (Ministerstwo Spraw Zagranicznych)

14:15–14:30 – Przerwa kawowa

14:30–15:30 – Dyskusja panelowa: Oswajanie rewolucji: sprawczość oddolna, opór i adaptacja w Polsce i Europie Środkowej 1945–1989
(Marcin Zaremba, Bartosz Kaliski, Barbara Klich-Kluczewska)
Moderacja: Michał Przeperski

15:30 – Zamknięcie konferencji – Dariusz Jarosz oraz Bartłomiej Kapica

Wstęp wolny.