Konferencja naukowa „By leczyć ciało ludzkie konieczna jest wiedza o całości zjawisk”
Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Główna Biblioteka Lekarska im. Stanisława Konopki w Warszawie, Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów PAN oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN mają zaszczyt zaprosić Państwa na obrady konferencji naukowej, która odbędzie się 16 kwietnia 2026 r. w siedzibie Instytutu Historii PAN przy Rynku Starego Miasta 31 w Warszawie.
Celem konferencji jest pokazanie metod walki z chorobami i działań profilaktycznych na przestrzeni wieków. Usłyszymy m.in. o tym jak zmieniało się postrzeganie profilaktyki, o znaczeniu uzdrowisk i o sposobach leczenia stosowanych w domach ziemiańskich. Nie zabraknie również narracji o szczepieniach i pandemii ukazanych w kinie oraz przy pomocy plakatu.
Rozpoczynamy o godzinie 10.00. Serdecznie zapraszamy do udziału! Wstęp wolny dla wszystkich zainteresowanych!
Program
10.00–10.15 Otwarcie konferencji
Panel I
Moderator: prof. dr hab. Iwona Arabas, Instytut Historii Nauki PAN
10.15–10.30 prof. dr hab. med. Krzysztof J. Filipiak, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego
Jak zmienia się postrzeganie profilaktyki i prewencji?
10.30–10.45 dr n med. Renata Paliga, Instytut Historii Nauki PAN
Okoliczności naukowe i polityczne mające wpływ na powstanie Polskiego Towarzystwa Hematologów w 1950 r.
10.45–11.00 prof. dr hab. Anna Landau-Czajka, Instytut Historii PAN
„Gdyby kózka nie skakała”. Przedstawianie przyczyn chorób w podręcznikach szkolnych dla dzieci najmłodszych od XIX do XXI w
11.00–11.15 dr Adam Tyszkiewicz, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego
„Biała zaraza” na papierze. Polski plakat antygruźliczy okresu międzywojennego w kontekście międzynarodowym
11.15–11.30 Paulina Kowalska, Instytut Historii Nauki PAN
Protokoły sekcji zwłok jako źródło historyczne. Badania nad materiałami archiwalnymi krakowskiego Zakładu Medycyny Sądowej
11.30–11.45 Katarzyna Słojkowska, Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie Zbiory archiwalne Głównej Biblioteki Lekarskiej jako warsztat historyka medycyny
11.45–12.00 Dyskusja
12.00–12.15 Przerwa kawowa
Panel II
Moderator: Piotr Gnidiuk, Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie
12.15–12.30 dr Agnieszka Polak, Zakład Nauk Humanistycznych i Medycyny Społecznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie
Praktyki empiryczne w ujęciu historycznym i kulturowym
12.30–12.45 lek med. Robert Księżopolski, Pracownia Historii Nauk Przyrodniczych i Medycznych Instytutu Historii Nauki PAN
Ziołolecznictwo w ocenie lekarzy i farmaceutów w okresie II RP
12.45–13.00 dr hab. prof. PAN Magdalena Paciorek, Instytut Historii Nauki PAN
Troska o zdrowie dzieci i młodzieży na łamach czasopism medycznych w okresie II Rzeczypospolitej
13.00–13.15 prof. dr hab. Jarosław Kita, Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno- Historyczny, Instytut Historii
Leczenie chorób płuc w uzdrowiskach na przełomie XIX/XX wieku
13.15–13.30 dr Adrianna Sznapik, dr Elżbieta Nowosielska, Instytut Historii PAN
Uzdrowiska, zdrojowiska i kąpieliska – turystyka i profilaktyka zdrowotna w świetle „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”
13.30–13.45 dr Jolanta Epsztein, Instytut Historii PAN
Nostryfikacje dyplomów lekarzy żydowskich na Uniwersytecie Wileńskim (1923–1939)
13.45–14.00 Dyskusja
14.00–14.15 Przerwa kawowa
Panel III
Moderator: dr Jolanta Epsztein, Instytut Historii PAN
14.15–14.30 Łukasz Mieszkowski, Instytut Historii PAN
Judenfiber 1917. Urasowienie tyfusu i jego konsekwencje dla niemieckich i polskich praktyk sanitarnych
14.30–14.45 Łukasz Grotowski, niezależny badacz historii medycyny i historii terapii manualnych
Zaparcia jako problem medyczny i kulturowy. Ewolucja interpretacji i terapii od starożytnego Egiptu do XXI wieku
14.45–15.00 dr Elżbieta Nowosielska, Instytut Historii PAN
Reklamy o charakterze medycznym na łamach polskiej prasy emigracyjnej na przełomie XIX i XX w.
15.00–15.15 prof. dr hab. Tadeusz Epsztein, Instytut Historii PAN
Medycyna i magia w opiece nad chorymi w domach ziemiańskich na Ukrainie w XIX w.
15.15–15.30 Katarzyna Czajka-Kominiarczuk
Śmiertelna strzykawka kontratakuje. Narracja o szczepieniach i pandemiach w kinie popularnym
15.30–15.45 Dyskusja i podsumowanie konferencji
