Rozliczenia z przeszłością komunistyczną w Polsce na tle państw Europy Środkowo-Wschodniej
Międzynarodowa konferencja naukowa
Rozliczenia z przeszłością komunistyczną w Polsce na tle państw Europy Środkowo-Wschodniej
Warszawa 27-28 października 2026 r.
Program
Organizator: Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
Miejsce obrad: Pałac Staszica, Ul. Nowy Świat 72, sala Erazma Majewskiego
27 października 2026
11.00– 11.30 Otwarcie konferencji: prof. dr hab. Maciej Janowski, dyrektor Instytutu Historii PAN
Wprowadzenie: prof. dr hab. Marek Kornat (Instytut Historii PAN, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
11.30 – 13.00 Panel I
Moderator: Prof. dr hab. Mirosław Szumiło (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Pamięci Narodowej)
Dr Maciej Ruczaj (Centrum Stosunków Transatlantyckich, Praga), Modelowa dekomunizacja? Czeskie rozliczenia z przeszłością 1989-2026.
Dr Peter Jašek (Instytut Pamięci Narodu, Bratysława), From Revolutionary Expectations through “Drawing a Line under the Past” to the Politics of Memory: Coming to Terms with the Communist Past in Slovakia.
Dr Filip Gańczak (Instytut Pamięci Narodowej), Sukcesy i deficyty. Niemieckie rozliczenia z przeszłością komunistyczną
Dyskusja
13.00-14.00 Przerwa obiadowa
14.00-15.30 Panel II
Moderator: dr Paweł Libera (Instytut Historii PAN, Instytut Pamięci Narodowej)
Prof. Šarūnas Liekis (Uniwersytet Witolda Wielkiego, Kowno), Czy Litwa rozlicza się z komunistyczną przeszłością, czy z okupacją?
Dr Łukasz Adamski (Centrum Mieroszewskiego), Ukraina wobec spuścizny sowieckiej. Ewolucja postaw i dylematy rozliczeń
Dr Aliaksei Lastouski (Uniwersytet Uppsala, Białoruski Instytut Historii Publicznej), Niezauważona historia dekomunizacji na Białorusi
Dyskusja
15.30-15.50 Przerwa kawowa
15.50-17.30 Panel III
Moderator: dr hab. Cecylia Kuta, prof. UPJPII (Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II)
Prof. dr hab. Piotr Kwiatkowski (Uniwersytet SWPS), Komunizm w pamięci zbiorowej Polaków
Dr hab. Rafał Łatka, prof. UKSW (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Instytut Pamięci Narodowej), Rozliczenia z przeszłością komunistyczną w polskim Kościele katolickim
Dr Maciej Korkuć (Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Ignatianum), Dekomunizacja przestrzeni publicznej w Polsce
Dyskusja
28 października 2026
9.00-10.30 Panel IV
Moderator: prof. dr hab. Marek Kornat (Instytut Historii PAN, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
Dr hab. Miklos Mitrovits (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego), Rozliczenie z komunistyczną przeszłością na Węgrzech. Próba bilansu
Prof. dr hab. Mirosław Szumiło (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Pamięci Narodowej), Rumuńskie rozliczenia z przeszłością komunistyczną
Dr Detelina Dineva (Instytut Studiów Historycznych Bułgarskiej Akademii Nauk, Sofia), Dealing with Communist Past in Bulgaria
Dyskusja
10.30-11.00 Przerwa kawowa
11.00-12.30 Panel V
Moderator: dr hab. Jan Szumski, prof. PAN (Instytut Historii Nauki PAN, Instytut Pamięci Narodowej)
Prof. dr hab. Krzysztof Brzechczyn (Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Adama Mickiewicza), Kwestia rozliczeń z komunizmem w myśli politycznej i działalności opozycji radykalno-niepodległościowej (1989-1991)
Dr Adam Chmielecki (Redakcja „Tygodnika Solidarność”), Parlamentarne projekty dekomunizacji i lustracji w pierwszych latach III RP (1991-1993)
Dr hab. Cecylia Kuta, prof. UPJPII (Instytut Pamięci Narodowej, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II), Lustracja w Polsce na tle państw Europy Środkowo-Wschodniej. Między wspólnym dziedzictwem komunizmu a odmiennymi drogami rozliczeń.
Dyskusja
12.30-13.30 Przerwa obiadowa
13.30-15.00 Panel VI
Moderator: dr Sylwia Szyc (Instytut Pamięci Narodowej)
Dr Andrzej Boboli (Instytut Pamięci Narodowej), Kwestia (nie)rozliczenia majątku PZPR
Dr Grzegorz Majchrzak (Instytut Pamięci Narodowej), Próby rozliczenia zbrodni komunistycznych w Polsce
Andrzej Golec (Instytut Pamięci Narodowej), Próby rozliczeń z przeszłością komunistyczną w polskim wymiarze sprawiedliwości
Dyskusja
15.00-15.20 Przerwa kawowa
15.20-17.00 Panel VII
Moderator: prof. dr. hab. Mirosław Szumiło (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Pamięci Narodowej)
Dr Tomasz Kozłowski (Instytut Pamięci Narodowej, Instytutu Studiów Politycznych PAN), Dekomunizacja w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych
Dr hab. Marcin Zieleniecki, prof. UG (Uniwersytet Gdański), „Deubekizacja” – ograniczenie przywilejów emerytalnych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa (aspekty prawne)
Dr Paweł Piotrowski (Instytut Historii PAN – współpraca), Dekomunizacja w Wojsku Polskim
Dyskusja
Zakończenie konferencji
Zadanie sfinansowane ze środków Ministra Edukacji i Nauki RP (um. nr MEiN/2023/DPI/2960)
