CfP: Historia zdrowia i ciała w perspektywie płci od średniowiecza do współczesności
Komisja Historii Kobiet i Płci Kulturowej Komitetu Nauk Historycznych PAN
Zespół Badawczy Historia Kobiet Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego i Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego
zapraszają do udziału w interdyscyplinarnej konferencji naukowej
Historia zdrowia i ciała w perspektywie płci od średniowiecza do współczesności
Szczecin, 8–9 maja 2025 r.
Założenia programowe
Społeczno-kulturowa historia zdrowia jest dynamicznie rozwijającym się nurtem badawczym w ramach szerszej dyscypliny humanistyki medycznej (medical humanities). Bada ona kształtowanie się dyskursów medycznych, dyskursów o zdrowiu i chorobie, a także instytucje i ludzi oraz technologie i leki jako mające wymiar kulturowy i społeczny. Ten wymiar społeczno-kulturowy lecznictwa, medycyny i zdrowia ma również aspekt płci. Historycy i historyczki wskazują na jego rolę dla kształtowania się wiedzy o zdrowiu, przed wykształceniem się nowoczesnej medycyny będącej często domeną kobiet. Poddają analizie reżimy medykalizacji jako kontroli opartej na autorytecie wiedzy i (męskiego) eksperta. Sposoby w jaki komunikowana jest wiedza o zdrowiu, kuracjach i środkach leczniczych są także historycznie zmienne i upłciowione. Kategoria płci stosowana jest też w badaniach nad rozwojem instytucji i sieci społecznych związanych z lecznictwem. Ma znaczenie dla historii chorób, ich klasyfikacji, rozumienia przyczyn ich powstawania, a także dla postrzegania relacji choroby i biologicznego ciała kobiety i mężczyzny. W dyskursach o ciele znajdowała często swe źródło sama idea różnicy płci, stąd refleksja nad kulturową historią ciała ma fundamentalne znaczenie dla zrozumienia, jak wytwarzany był i jest dyskurs o istnieniu i różnicy płci.
Postrzeganie biologicznego ciała ma charakter historycznie zmienny. W ostatnich dekadach badacze i badaczki poddają również krytycznej analizie konstrukty „zdrowego” czy „pięknego” ciała, wskazując na zakorzenienie tych kategorii w kolonialnych i rasistowskich dyskursach, a także na wykluczanie osób z niepełnosprawnością i ich opiekunek(ów) ze sfery publicznej. Pod wpływem ruchów aktywistycznych w nurcie ciałopozytywności / ciałoneutralności (body positivity / body neutrality) czy ruchu wyzwolenia osób grubych (fat liberation movement), historyczki i historycy zwracają uwagę na wpływ medycznych i kulturowych norm dotyczących ciała na utrwalanie społecznych nierówności, w szczególności nierówności płciowych i rasowych.
Analizowane kwestie mają także znaczenie dla kształtowania się norm i regulacji prawnych oraz współczesnych dyskursów o prawie do zdrowia, poszanowania prywatności, prawach reprodukcyjnych i seksualnych. Krytyczna refleksja nad historycznym kształtowaniem się dyskursów o płci, zdrowiu i technologii wpisuje się w szerszą problematykę walki z nierównością płci i nierównościami społecznymi. Celem konferencji jest rozwój dyskusji na temat historii zdrowia i ciała z uwzględnieniem płci jako kategorii analitycznej. Chcemy zgromadzić badaczy i badaczki tej problematyki, by podjąć interdyscyplinarną i między epokową dyskusję na temat pytań badawczych, źródeł, teorii i podejść metodologicznych, które mogą być pomocne w odkrywaniu i rozumieniu historii ciała.
Tematyka konferencji nie ogranicza się do historii ziem polskich.
Zapraszamy do nadsyłania propozycji referatów (streszczenie do 300 słów, imię i nazwisko autora/ów, afiliacja, biogram do 200 słów) lub sesji obejmujących 3–4 referaty w terminie do 15 stycznia do 31 stycznia na adres: historiazdrowiaiciala@gmail.com.
Konferencja odbędzie się w Uniwersytecie Szczecińskim, Kampus Krakowska, ul. Krakowska 71–79, Szczecin. Nie przewiduje się opłaty konferencyjnej. Koszty dojazdu i noclegu uczestnicy pokrywają we własnym zakresie.
Planowana jest publikacja wybranych referatów w formie artykułów w czasopiśmie „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, w tomie za 2026 rok.
Tematy, których mogą dotyczyć referaty i sesje
- rola płci w dyskursach medycznych i o zdrowiu; kształtowanie wyobrażeń na temat płci poprzez dyskursy o zdrowiu i ciele;
- rola płci w procesach wytwarzania wiedzy na temat zdrowia;
- upłciowiony charakter zawodów, ról społecznych i instytucji związanych z lecznictwem, opieką nad osobami chorymi i umierającymi, tradycyjną i nowoczesną medycyną;
- historyczne przemiany postrzegania zdrowego/chorego ciała;
- historia aktywizmu związanego ze zdrowiem i płcią;
- historia niepełnosprawności i upłciowionych struktur opieki nad osobami z niepełnosprawnością,
- płeć a choroby (nowotwory, endometrioza, niepłodność itp.),
- upłciowienie kuracji, technologii leczenia i środków medycznych,
- rola innych kategorii (takich jak etniczność, rasa, religia, klasa społeczna, miejsce zamieszkania, wiek), które w połączeniu z płcią kształtowały społeczno-kulturową historię zdrowia.
Komitet Naukowy
- dr hab. Katarzyna Sierakowska, prof. IH PAN
- dr hab. Agnieszka Szudarek, prof. US
- dr hab. Ewelina Cała-Wacinkiewicz, prof. US
- dr hab. Urszula Kicińska, prof. UKEN
- dr hab. Natalia Jarska, prof. IH PAN
- dr Anna Dobrowolska
- sekretarz: lek. Katarzyna Szarla
