Dominik Szulc, Dzieje unii polsko-litewskiej w latach 1482/1492–1569. Od unii dynastycznej do realnej, IH PAN, Wydawnictwo Avalon, Liczba stron: 1012, format B5, oprawa twarda, Kraków–Warszawa 2024, ISBN: 978-83-7730-658-1

W 2019 r. obchodziliśmy 450. rocznicę zawarcia unii lubelskiej, zaś trzy lata później – śmierci króla Zygmunta Augusta, twórcy tego układu. Zawarta w 1569 r. w Lublinie między Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim unia realna wpływała na dzieje wspólnego państwa aż do końca XVIII w. Świadczyło to o jej ponadczasowości.

Celem tej pracy jest prześledzenie procesu dochodzenia do tego aktu. Aby ten cel osiągnąć, Autor przeprowadził szeroko zakrojone kwerendy w archiwach i bibliotekach polskich i zagranicznych, połączone z badaniami terenowymi. Na przełom XV i XVI w. przypadł bowiem gwałtowny wzrost zarówno liczby, jak i rodzajów źródeł dotyczących dziejów Polski i Litwy – nie tylko tych pisanych, ale także ikonograficznych, archeologicznych i innych. Nie pominięto też polsko-litewskich relacji gospodarczych, kulturalnych, a nawet artystycznych. Otrzymujemy tym samym studium relacji polsko-litewskich na przestrzeni ponad 90 lat – od ok. 1478 do ok. 1573 r. Przedstawiono je na szerokim tle kształtowania się „unii jagiellońskiej” – zacieśniania przez Polskę relacji politycznych i gospodarczych nie tylko z Litwą, ale także Prusami, Inflantami, a nawet Oświęcimiem i Zatorem. Daje to pełny obraz unii, będący sumą zagadnień politycznych, gospodarczych, społecznych, kulturalnych czy religijnych od schyłku średniowiecza do okresu rozkwitu renesansu.