Program konferencji „Spoiwa – sploty – konfrontacje”

Międzynarodowa konferencja

Spoiwa – sploty – konfrontacje

Spojivá – prieniky – konfrontácie

 7–9 listopada 2023 r.
Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka,
ul. Bankowa 11a, Katowice

 Organizatorzy:

• Polsko-Słowacka Komisja Historyków
• Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
• Instytut Historii Uniwersytetu Śląskiego

Sponsorzy:

• Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
• Ambasada Republiki Słowackiej w Warszawie
• Instytut Słowacki w Warszawie

 Program

7 listopada

9:00–9:20
Otwarcie obrad (Rastislav Kožiak, Aleksander Łupienko)

Sesja 1
9:30–11:30
Zbliżenia polsko-słowackie – Slovensko-poľské vzťahy (chair: Rastislav Kožiak)

Peter Káša, Prešovská univerzita v Prešove,
Osvietenstvo na východnom pomedzí strednej Európy (Prieniky kultúr na území dnešného Slovenska)

Miriam Viršinská, Univerzita Komenského v Bratislave
Ossolineum a jeho podiel na formovaní slovensko-poľských vzťahov v 19. storočí

Marcela Domenová, Prešovská univerzita v Prešove
Slovensko-poľská spoločnosť, odbočka v Prešove v roku 1949 (od stanov k činnosti spolku)

Bartosz Kaliski, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
Pavol Čarnogurský (1908–1992). Co mu zawdzięczają Polacy?

Michal Krauter, Univerzita Konštantína Filozofa v Nitre
Ján Frátrik a slovensko-poľský kultúrny a literárny kontext

11:30–12:00 przerwa kawowa – prestávka na kávu

Sesja 2
12:00–13:40
Międzykulturalny dialog w sztuce i architekturze środkowoeuropejskiej – Medzikultúrny dialóg v stredoeurópskom umení a architektúre (chair: Katarína Kolbiarz Chmelinová)

Veronika Pichaničová, Univerzita Komenského v Bratislave
Magistrála renesančného umenia. Východné Horné Uhorsko ako renesančné umelecké centrum

Michał Wardzyński, Uniwersytet Warszawski
Echa Antwerpii i Amsterdamu. Recepcja rzeźby baroku flamandzkiego w Europie Środkowej

Artur Kolbiarz, Univerzita Komenského v Bratislave
Między Śląskiem a Czechami. Apogeum działalności peryferyjnego ośrodka rzeźbiarskiego w Kłodzku na przestrzeni 1. tercji XVIII w.

Katarína Kolbiarz Chmelinová, Univerzita Komenského v Bratislave
Umenie oblastí mimo centra – na príklade výtvarného prejavu Spiša v 18. storočí

13:40–14:10 lunch

Sesja 3
14:10–15:30
Imperia a sieci społeczne – Impériá a sociálne siete (chair: Tomasz Lis)

Tihana Luetić, Zavod za povijesne i društvene znanosti, Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti
Contacts, networking and cooperation of Croatian students with Slavic colleagues at Austro-Hungarian universities in the late 19th and early 20th centuries

Tomasz Lis, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Między lojalizmem a antyhabsburskością – stosunek młodzieży polskiej i chorwackiej do Monarchii Habsburgów na przełomie XIX i XX w.

Elżbieta Nowosielska, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
Powrót do Europy – dziennikarze wracający z emigracji przed 1918 r. 

8 listopada

SESJE RÓWNOLEGŁE „A“

Sesja 4A
9:00–10:40
Religijne aspekty stosunków międzykulturalnych w Europe Środkowej – Náboženské aspekty medzikultúrnych vzťahov v strednej Európe (chair: Rastislav Kožiak)

Marek Druga, Historický ústav, Slovenská Akademia Vied
Valdénska heréza v stredoeurópskych súvislostiach – k otázke jej rozšírenia a perzekúcie (13.–14. storočie)

Gabriel Hunčaga, Institutum Historicum Ordinis Praedicatorum, Roma
Dominikáni na kultúrnom a náboženskom rozhraní v provincii Hungaria v 13. storočí

Tomasz Stolarczyk, Uniwersytet Łódzki
Nabywanie książek, pochodzących głównie z obszaru Europy Środkowej, przez polskie biblioteki klasztorne w XVI–XIX w. 

10:40–11:10 przerwa kawowa – prestávka na kávu

Sesja 5A
11:10–12:30
Spoiwa – sploty – konfrontacje: akademia – Spojivá – prieniky – konfrontácie: akadémia (chair: Anna Kobylińska) 

Aleksandra Hudymač, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Bracia mniejsi – mieszkańcy Rusi Zakarpackiej w oczach Bohuša Nosáka Nezabudova (Z Neznámej zeme k Ľ.)

Magdalena Bystrzak, Ústav slovenskej literatúry, Slovenská akadémia vied
Polityczność nauki w pracach Alžbety Göllnerovej-Gwerkovej

Irena Bilińska, Uniwersytet Warszawski
Oswajanie inności. Roman Zawiliński o Słowacji 

12:30–13:00 lunch 

Sesja 6A
13:00–14:40
Spoiwa – sploty – konfrontacje: poezja i proza – Spojivá – prieniky – konfrontácie: poézia a próza (chair: Magdalena Bystrzak)

Rafał Majerek, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Relacje romsko-słowackie w prozie Eleny Lackovej Urodziłam się pod szczęśliwą gwiazdą

Viliam Nádaskay, Ústav slovenskej literatúry, Slovenská akadémia vied
Poľsko a slovenská poézia v období socializmu

Ján Gallik + Zuzana Vargová, Univerzita Konštantína Filozofa v Nitre
Spojivá, prieniky a konfrontácie v poézii Pavla Straussa a Jana Twardowského 

Zwiedzanie wystawy stałej Muzeum Śląskiego – Návšteva stálej expozície Sliezskeho Múzea 

8 listopada

SESJE RÓWNOLEGŁE „B“

Sesja 4B
9:00–10:40
Ruchy narodowe w Europe Środkowej – Národné hnutia v Strednej Európe (chair: Grzegorz Gąsior)

Anna Kobylińska, Uniwersytet Warszawski
Drogą okrężną, tkając heterogeniczną sieć słowacką. Społeczno-polityczne strategie Viliama Pauliniego-Tótha

Andor Mészáros, Eötvös Loránd Tudományegyetem, Budapest (Hungary)
Z polyetnického mesta madarské hlavné mesto

Roman Baron, Historický ústav Akademie věd České republiky
Próby polsko-czeskiego zbliżenia na polu kultury i nauki w XIX i XX wieku 

10:40–11:10 przerwa kawowa – prestávka na kávu 

Sesja 5B
11:10–12:30
Trudne początki XX w.: plebiscyty – Ťažké začiatky storočia: plebiscity (chair: Maciej Fic)

Maciej Falski (online), Uniwersytet Warszawski
Starcie cywilizacji: strategie propagandowe w Karyntii przed plebiscytem w 1920 roku

Jaroslav Valent, Historický ústav, Slovenská akadémia vied
Plebiscit, ktorý sa nekonal – agitácia na plebiscitnom území hornej Oravy a Spiša v rokoch 1919–1920

Maciej Fic, Uniwersytet Śląski w Katowicach
Praktyczny wymiar prawa do samostanowienia. Plebiscyt górnośląski z 20 marca 1921 roku na tle plebiscytów w Europie po Wielkiej Wojnie 

12:30–13:00 lunch 

Sesja 6B
13:00–14:40
Międzywojnie – Medzivojnové obdobie (chair: Oliver Zajac)

Grzegorz Gąsior, Uniwersytet Warszawski
Oblicza nacjonalizmu gospodarczego w sektorze przemysłu w Europie Środkowo-Wschodniej w okresie międzywojennym

Mikołaj Stachera, Uniwersytet Warszawski
Konsumpcja tytoniu i kawy w Polsce oraz Czechosłowacji w latach 1918–1938, z perspektywy badań aspektów społecznych i kulturowych

Zuzana Hasarová (online), Univerzita Konštantína Filozofa v Nitre
Organizácie a spolky zamerané na popularizáciu sovietskeho Ruska a ZSSR v Československu v 1. polovici 20. storočia 

Zwiedzanie wystawy stałej Muzeum Śląskiego – Návšteva stálej expozície Sliezskeho Múzea 

9 listopada

Sesja 7
9:00–10:40
Miasto – Mesto (chair: Aleksander Łupienko)

Peter Fedorčák, Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach
Krakov, Levoča, Košice a Krakov: Translatio poznania a skúsenosti pedagogickej praxe Leonarda Coxa (1495–1550)

Gábor György Papp, Művészettörténeti Intézet, Magyar Kutatási Hálózat, Budapest (Hungary)
National directions in applied arts? Debates on the nationalisation of crafts and folk art in Central Europe in the last quarter of the 19th century

Marcin Gadocha, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Korespondencja miast słowackich z miastami Rzeczypospolitej w epoce nowożytnej

Anda-Lucia Spânu, Institutul de Cercetări Socio-Umane Sibiu (Romania)
European Cultural Heritage through Historical Images of the Towns (of nowadays Romania) 

10:40–11:10 przerwa kawowa – prestávka na kávu 

Sesja 8
11:10–12:30
Geografia wyobrażona – Imaginárna geografia (chair: Patrik Kunec)

Jerzy Gorzelik, Uniwersytet Śląski w Katowicach
„Mitteleuropa” kontra „Nowa Europa”? Koncepcje Brunona Schiera jako przykład naukowej legitymizacji projektów politycznych w międzywojennej Europie Środkowej

Michał Burdziński, Muzeum Śląskie w Katowicach
Astrophysical theory of cultural forces

Magdalena Brodacka-Dwojak, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Czy Środkowoeuropejczycy „troszczą się o duszę?”. Wyzwania współczesnej literatury czeskiej 

12:30–13:00 lunch 

Sesja 9
13:00–15:00
Pogranicza – Pohraničie (chair: Rafał Majerek)

Mariusz Fornagiel, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
„Chodziło się przez granicę”. Społeczeństwa po/przygraniczne na przykładzie Łemkowszczyzny

Angela Škovierová, Univerzita Komenského v Bratislave
Slováci a literárne pole Karlovej univerzity

Michał Rozenberg, Uniwersytet Szczeciński
Rola słowackojęzycznej prasy w adaptacji słowackich emigrantów w USA (1886–1914)

Pavol Matula, Univerzita Komenského v Bratislave
Poľsko-slovenské hraničné spory 1938–1939 a ich vplyv na život miestneho goralského obyvateľstva

Adam Świątek, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Między Słowacją a Słowiańszczyzną. Słowacy a Zjazdy Dziennikarzy Słowiańskich w latach 1898–1912