Uroczystość odsłonięcia skweru Zbigniewa Wójcika w Warszawie
Uroczystość uświetni występ chóru szkolnego z LXXV Liceum Ogólnokształcącego im. Jana III Sobieskiego w Warszawie pod kierunkiem Liliany Bach.
Upamiętnienie Profesora Zbigniewa Wójcika to wspólna inicjatywa reprezentującego rodzinę dr. Mariusza Kolmasiaka i grupy radnych na czele z Piotrem Żbikowskim, podjęta przy okazji przypadającego w minionym roku jubileuszu 100-lecia urodzin Profesora. Rada Miasta Warszawy przegłosowała ją 20 kwietnia 2023 r.
Partnerzy:
- Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku
- Instytut Józefa Piłsudskiego w Warszawie
O Profesorze
Prof. Zbigniew Wójcik (1922–2014) był wybitnym historykiem, autorem wielu do dziś wznawianych książek, opozycjonistą oraz działaczem piłsudczykowskim.
Dzieciństwo upłynęło mu – jak sam wspominał – na dworze belwederskim, gdzie bywał Józef Piłsudski. Ta styczność wywarła ogromny wpływ na jego późniejsze życie. Chodził kolejno do szkoły „Rodziny Wojskowej” oraz do Gimnazjum i Liceum im. Króla Stefana Batorego. Czas wojny dzielił między służbę w Armii Krajowej, pracę zarobkową oraz studia historyczne na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Ukończył je po wojnie, po czym kolejno pracował w Bibliotece UW, w pałacu w Nieborowie, będącym oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie, w latach 1948-1961 w służbie archiwalnej – w Archiwum Głównym Akt Dawnych i w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, a wreszcie w latach 1959-1992 r. w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. Tam piął się po szczeblach naukowej kariery i zyskał tytuł profesora zwyczajnego.
Jako nowożytnik wyspecjalizował się w tematyce wschodniej, zwłaszcza w stosunkach polsko-rosyjskich i polsko-ukraińskich. Był wówczas powszechnie uznawanym autorytetem, o czym świadczy m. in. dwukrotne zaproszenie go do USA na półroczne wykłady na Harvard University. W jego dorobku znajduje się około 350 publikacji, w tym wiele książek – m. in. „Dzikie pola w ogniu” (gdzie rozprawił się z obrazem historii zaprezentowanej w Sienkiewiczowskiej Trylogii, a tym samym obiektywnie ukazał plusy i minusy polskiej obecności na Kresach), „Historia Powszechna XVI-XVII w.” (do dziś wznawiany podręcznik akademicki na studiach z historii), czy „Jan Sobieski” (pierwsza pełna biografia króla napisana przez polskiego autora).
Działał także jako opozycjonista – podpisywał się pod antykomunistycznymi listami, był członkiem „Solidarności”, publicznie wstawiał się za internowanymi, wygłaszał wykłady w kościołach, publikował poza cenzurą. Odmówił nawiązania współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa oraz demonstracyjnie zrezygnował z przyjęcia nagrody ministra kultury.
W komunistycznej Polsce prof. Zbigniew Wójcik zyskał miano piłsudczyka numer jeden. W niełatwych czasach popularyzował postać Marszałka, walczył o jego upamiętnienie w przestrzeni publicznej, a w swoich publikacjach i wykładach odkrywał zakłamaną historię. Za te zasługi zaproszono go w 2000 r. do patronowania – razem z córkami Marszałka Piłsudskiego i Prezydentem RP Ryszardem Kaczorowskim – sztandarowi miasta Sulejówek. Dla władz miasta był on bowiem symbolem przechowania w kraju „pamięci o Niepodległej”.
