Pracownicy Naukowi

Andrzej Rachuba

Data i miejsce uzyskania stopnia doktora:

Kwiecień 28, 1979 , Wydział Historyczny UW

Daty i miejsca uzyskania ewentualnych dalszych stopni naukowych:

habilitacja – 1989, IH PAN, Warszawa;
profesor, 1999, IH PAN, Warszawa

Specjalizacja

historia nowożytna

Dodatkowe informacje

Zakład/Pracownia:
Zakład Badań Źródłoznawczych i Edytorstwa

Inne:
– od 1997 r. kierownik Pracowni Edytorskiej i Nauk Pomocniczych (obecnie Zakładu Badań Źródłoznawczych i Edytorstwa),
– członek Rady Naukowej IH PAN od 1993, w latach 1999–2006 jej wiceprzewodniczący, od 2006 r., przewodniczący (trzecią kadencję),
– od 1 II 1996 do 30 VIII 2009 kierownik Środowiskowego Studium Doktoranckiego IH PAN,
– 1996–1998 z ramienia Dyrektora Instytutu koordynator Szkoły Nauk Humanistycznych, funkcjonującej jako wspólne przedsięwzięcie dydaktyczne czterech instytutów humanistycznych PAN, Instytutu Badań Literackich, Instytutu Archeologii i Etnologii, Instytutu Sztuki i Instytutu Historii,
– 2001–2003 kierownik Studium Podyplomowego Historii IH PAN i Collegium Civitas,
– 1992–1994 członek zespołu doradczo-konsultacyjnego przy Pełnomocniku Rządu do spraw dziedzictwa historyczno-kulturowego komisji polsko-białoruskiej,
– 1992–1995 członek, zaś od 18 V 2017 r. przewodniczący zespołu polskiego Wspólnej Polsko-Białoruskich Komisji Ekspertów do Spraw Doskonalenia Treści Podręczników Szkolnych Historii,
– 1996–1999 i od 2005 r. prezes Towarzystwa Miłośników Historii, warszawskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego (w latach 1999–2005 jego wiceprezes),
– od 1988 r. członek-założyciel Polskiego Towarzystwa Heraldycznego (w latach 2004–2008 i od 2012 jego wiceprezes, w latach 2008–2012 członek Zarządu Głównego),
– od 2016 r. członek Komitetu Nauk Historycznych,
– członek Komisji Lituanistycznej przy Komitecie Nauk Historycznych PAN i członek Komisji Nauk Pomocniczych Historii przy tymże Komitecie,
– członek Rad Naukowych Archiwum PAN, Archiwum Głównego Akt Dawnych i Biblioteki Narodowej,
– redaktor czasopisma „Studia Źródłoznawcze. Commentationes” i redaktor naukowy serii wydawniczej „Gerbownika biełaruskaj szlachty” (tomy 2–5),
– członek rad redakcyjnych (naukowych) „Przeglądu Historycznego”; „Polskiego słownika biograficznego”; „Rocznika Lituanistycznego”; „Biblioteki Epoki Nowożytnej”; „Studiów z Historii Wojskowości”; „Metriciana”; „Vilniaus istorijos metraštis”; „Belarusian Historical Review”; „Archivarius”,
– od 2004 r. członek-korespondent Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek zwyczajny od 2012,
– członek Rady Fundacji imienia Ciechanowieckich na Zamku Królewskim w Warszawie od 2008 r.,
– członek Rady Fundatorów Kasy im. Mianowskiego w Warszawie od 2009 r.,
– członek Rady Redakcyjnej serii wydawniczych: Między Zachodem a Wschodem; Szlachta i ziemiaństwo na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej; Społeczeństwo staropolskie.

Oznaczenia:
1. Złoty Krzyż Zasługi w 2003 r.
2. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski w 2009 r.

Udział w grantach i projektach badawczych:
Kilkanaście grantów badawczych MNiSzW (KBN), NPRH, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Fundacji z Brzezia Lanckorońskich (prawie zawsze jako ich kierownik):
1. Grant KBN nr 1 H01G 017 16, pt. „Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom IV, Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV–XVIII wiek”.
2. Grant KBN Nr 1 H01G 007 10, pt. „Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo wileńskie XIV–XVIII wiek”.
3. Granty: KBN Nr 1 H01G 007 23, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundacji z Brzezia Lanckorońskich, pt. „Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo trockie XIV–XVIII wiek”.
4. Granty KBN Nr 2 H01G 011 23 oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr 511/DWB/P/2008, pt. „Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Księstwo Żmudzkie XIV–XVIII wiek. Spisy–, kierownik, lata 2006–2007.
5. NPRH nr N 108 070 32/3532, pt. „Nauki pomocnicze historii – syntezy (bibliologia, chronologia, demografia, znaki władzy i państwa polskiego)”; od 22 III 2007 do 21 III 2010 (kierownik grantu); realizowane przez Instytut Historii PAN.
6. NPRH nr N N108 203536, pt. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ziemia połocka i województwo połockie XIV–XVIII wiek; od 24 IV 2009 do 23 IV 2011 (kierownik dr hab. Henryk Lulewicz), realizowane przez Instytut Historii PAN (publikacja w przygotowaniu).
7. NPRH nr 12H 11 0016 80, pt.: „Od szlachty do ziemiaństwa. Geneza i trwanie na obszarach niejednolitych etnicznie dawnej Rzeczypospolitej”. Lata 2012–2015 (kierownik projektu prof. dr hab. Krzysztof Mikulski). Realizowane przez Polskie Towarzystwo Historyczne.
8. NPRH nr 0057/NPRH2/H11/81/2012, pt. „Akta sejmikowe Wielkiego Księstwa Litewskiego 1566–1794. Województwo nowogródzkie”; od 17 XII 2012 do 16 IV 2017 (Kierownik projektu); realizowane przez Instytut Historii PAN.
9. NPRH nr 11H 11 003680, pt. „Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy: Ziemia brzeska i województwo brzeskie XV–XVIII w.”; „Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy: Księstwo mścisławskie i województwo mścisławskie XVI–XVIII w.”, lata: 27 I 2012 – 26 I 2017 (kierownik projektu prof. dr hab. Henryk Lulewicz); realizowane przez Instytut Historii PAN.
10. MNiSW, grant zamawiany nr K144/H03/2007, pt.: „Elektroniczne Archiwum Zabytków Piśmiennictwa Polskiego” realizowany od 04 XII 2007 do 03 XII 2010 przez Bibliotekę Narodową w Warszawie, Instytut Historii PAN, Instytut Badań Literackich PAN, Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych, Naukową i Akademicką Sieć Komputerową jednostki badawczo-rozwojowej; kierownik części projektu realizowanego przez IH PAN.

Ważniejsze publikacje:

Bibliografia liczy 330 pozycji, w tym 28 książkowych (m.in.):
1. Konfederacja Kmicicowska i Związek Braterski wojska litewskiego w latach 1660–1663, Warszawa 1989, ss. 543.
2. (opracowanie wspólnie z K. Mikulskim) Urzędnicy inflanccy XVI–XVIII w. Spisy, Kórnik 1994, ss. 292.
3. (wspólnie z H. Lulewiczem) Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV–XVIII wieku. Spisy, Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku. Spisy, pod red. A. Gąsiorowskiego, t. XI, Kórnik 1994, ss. 255.
4. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. IV, Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV–XVIII wiek, redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem i P.P. Romaniukiem, Warszawa 2003, s. 412.
5. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. I, Województwo wileńskie XIV–XVIII wiek, redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem i P.P. Romaniukiem, Warszawa 2004, s. 764.
6. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. II, Województwo trockie XIV–XVIII wiek, redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, P.P. Romaniukiem i A. Haratymem, przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczanki, Warszawa 2009, ss. 687.
7. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. III, Księstwo Żmudzkie XV–XVIII wiek, redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, P.P. Romaniukiem i A. Haratymem, Warszawa 2015, ss. 370.
8. Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego 1697−1794. Spis, redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, P.P. Romaniukiem i A. Haratymem, przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczenki, Warszawa 2004, ss. 448.
9. Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego 1582–1696. Spis, redakcja i współautorstwo z H. Lulewiczem, Warszawa 2007, ss. 469.
10. Konfederacje wojska litewskiego w latach 1655–1663, Zabrze 2010, ss. 312.
11. J.W. Poczobut Odlanicki, Pamiętnik 1640–1684, Warszawa 1987, ss. 430.
12. Metryka Litewska. Księga Sigillat 1709–1719, Warszawa 1987, ss. 265.
13. (wspólnie z T. Wasilewskim) J.A. Chrapowicki, Diariusz. Część druga: lata 1665–1669, Warszawa 1988, ss. 627.
14. Metryka Litewska. Rejestry podatkowe Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo wileńskie 1690 r., Warszawa 1989, ss. 373.
15. Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo brzeskie litewskie 1667–1690 r., oprac. A. Rachuba, Warszawa 2000, ss. 227.
16. Metryka Litewska. Księga Wpisów nr 131, Warszawa 2001, ss. 532.
17. (wspólnie z H. Lulewiczem) Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo nowogródzkie 1690 r., Warszawa 2002, ss. 290.
18. Pamiętniki Filipa, Michała i Teodora Obuchowiczów (1630–1707), pod red. A. Rachuby, oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, Warszawa 2003, ss. 640.
19. Rejestry popisowe pospolitego ruszenia szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1621 r., oprac. A. Rachuba, Warszawa 2015, ss. 174.

Ostatnie artykuły:
1. Uczestnicy sejmików litewskich w latach 1565–1764, w: Po unii – sejmiki szlacheckie w Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku, pod red. H. Lulewicza i M. Wagnera, Siedlce 2013, s. 15–30.
2. Kariery oficerów cudzoziemskiego pochodzenia w armii litewskiej w XVII w., w: W służbie obcych monarchów i państw. Mechanizmy karier obcokrajowców w armiach oraz administracji państwowej, pod red. T. Ciesielskiego, DiG, Warszawa 2015, s. 35–50.
3. Inflantczycy i Kurlandczycy na Żmudzi w XVI–XVIII wieku, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, t. 35 (4)/2015, s. 45–68.
4. Tatarzy w wojsku litewskim powołanym na wojnę ze Szwecją w 1625 roku, w: Świat historyka. Studia ofiarowane Prof. Janowi Tyszkiewiczowi, pod red. M. Nagielskiego i G. Rostkowskiego, Pułtusk 2016, s. 307–315.
5. Konwokacja litewska w Grodnie w 1665 roku, w: Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės istorijos atodangos. Profesoriaus Mečislovo Jučo 90-mečio jubiliejui skirtas mokslinių straipsnių rinkinys, sud. V. Dolinskas, R. Petrauskas, E. Rimša, Vilnius 2016, s. 441–448.
6. Uczestnictwo duchownych w sejmikach w Wielkim Księstwie Litewskim w latach 1569–1764, w: Wokół wolnych elekcji w państwie polsko-litewskim XVI–XVIII wieku. O znaczeniu idei wyboru – między prawami a obowiązkami, Red. M. Markiewicz, D. Rolnik, F. Wolański, Katowice 2016, s. 549–570.
7. Małżeństwa szlachecko-mieszczańskie w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII w., w: Wokół Wielkiego Księstwa Litewskiego i jego tradycji, red. B. Manyś, M. Zwierzykowski, Poznań 2016, s. 127–151.
8. Czy każdy Radziwiłł musiał być hetmanem?, w: Hortus bellicus. Studia z dziejów wojskowości nowożytnej. Prace ofiarowane Profesorowi Mirosławowi Nagielskiemu, pod red. K. Bobiatyńskiego, P. Gawrona, K. Kossarzeckiego, P. Krolla, D. Milewskiego, Biblioteka epoki nowożytnej, t. 5, II/2016, Warszawa 2017, s. 135–150.
9. Doświadczenie wojskowe hetmana Michała Kazimierza Radziwiłła, w: Radziwiłłowie w służbie Marsa, red. M. Nagielski, K. Żojdź, Warszawa 2017, s. 221–228.

Kontakt:

arachuba@ihpan.edu.pl