O Instytucie

Instytut Historii PAN powołano do życia w 1953 r. jako jednostkę Polskiej Akademii Nauk będącej korporacją uczonych a jednocześnie wspólnotą instytutów badawczych reprezentujących różne dziedziny nauki. Siedziba główna Instytutu mieści się w Warszawie, w dwóch połączonych kamienicach przy Rynku Starego Miasta (Strona Kołłątaja) nr 29 i nr 31 (Kamienica pod św. Anną). W tym miejscu mają też siedzibę władze Polskiego Towarzystwa Historycznego i Towarzystwa Miłośników Historii. Obecnie Instytut ma swoje placówki w Gdańsku, Krakowie, Poznaniu i Toruniu.

Instytut prowadzi obecnie badania nad historią ziem polskich od średniowiecza po XX w. a także wybranymi problemami historii powszechnej ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Europy Środkowej i Wschodniej.

Prowadzone w Instytucie badania o charakterze naukowo-badawczym realizowane są jako indywidualne i zespołowe projekty badawcze, których efektem są opracowania monograficzne, zbiory studiów, artykuły naukowe oraz syntezy i zarysy dydaktyczne. Badania o charakterze naukowo-dokumentacyjnym prowadzone są jako zespołowe, wieloletnie projekty naukowo-dokumentacyjne, tj. edytorskie, biograficzne, historyczno-geograficzne i historyczno-kartograficzne oraz bibliograficzne a także prace z zakresu źródłoznawstwa i nauk pomocniczych historii.

Twórcą Instytutu i pierwszym jego dyrektorem był wybitny historyk średniowiecza prof. dr Tadeusz Manteuffel (1902-1970)

Tematyka badań prowadzonych w Instytucie Historii PAN

Średniowiecze Studia nad średniowieczem obejmują obecnie historię kultury późnego średniowiecza w Polsce i Europie Środkowej, historię struktur społecznych oraz dzieje miast. Badania uwzględniają także dzieje mentalności i zbiorowej wyobraźni, wierzenia przedchrześcijańskie i procesy chrystianizacji, przemiany struktur kościelnych i życia religijnego a także dzieje ludności żydowskiej w Polsce.
Czasy Nowożytne
(XVI-XVIII w.)
Studia nad epoką nowożytną koncentrują się na badaniach historii społeczeństwa i kultury na ziemiach polskich i sąsiednich przy wykorzystaniu ujęć porównawczych z uwzględnieniem europejskiego tła badanych procesów. W szczególności prace badawcze dotyczą dziejów grup i warstw społecznych (w tym także ludności żydowskiej), kultury politycznej i religijnej, stosunków wyznaniowych, mentalności społecznej i dziejów obyczajów a także różnorodnych zagrożeń bytu społecznego – klęsk elementarnych i masowych zagrożeń.
XIX i XX w. Badania nad historią polityczną i społeczną ziem polskich i Polski w XX w. oraz historię historiografii. W studiach uwzględnia się przede wszystkim elementy historii idei, dzieje przemian w strukturze warstw i grup społecznych, genezę i historię systemów totalitarnych oraz badania nad imperiami.
Badania nad dziejami regionów Badania nad dziejami europejskich regionów historyczno-geograficznych uwzględniają przede wszystkim studia nad regionami Europy Środkowo-Wschodniej: kraje bałtyckie, ziemie Rosji i byłego ZSRR, a także Niemcy, Czechy, Słowację, Węgry i Bałkany.
Główne prace dokumentacyjne Badania naukowo-dokumentacyjne koncentrują się wokół projektów edytorskich – edycje źródeł historycznych od średniowiecza po XX w. oraz problemowych; biografistycznych, bibliograficznych, historyczno-geograficznych oraz historyczno-kartograficznych. Efekty badań publikowane są jako: Polski Słownik Biograficzny, Słownik Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich w Średniowieczu, Atlas historii Polski, Bibliografii historii Polski i tzw. Bibliografia retrospektywna wydawnictw XIX i XX w.

Strukturę badawczą Instytutu tworzą zakłady i pracownie mające profil tematyczno-chronologiczny. Zespoły naukowo-badawcze działają w Warszawie, Gdański i Toruniu. Zespoły naukowo-dokumentacyjne pracują w Krakowie, Poznaniu i Warszawie.

Instytut ma specjalistyczną bibliotekę naukową, która udostępnia swe zasoby pracownikom naukowym.

Instytut prowadzi studia doktoranckie na zasadach określonych przepisami MNiSW dla trzeciego poziomu „procesu bolońskiego”.

Mamy także własną oficynę wydawniczą, która od 1991 r. wydaje przede wszystkim prace naukowe powstałe w efekcie badań prowadzonych w Instytucie.

Zobacz także:
Statut IH PAN, uchwalony przez RN IH PAN 10.03.2011 r.
Historia siedziby IH PAN
Odeszli